Science.gov

Sample records for rozwoju choroby alzheimera

  1. Underground Tourist Routes in the Context of Sustainable Development / Podziemne Trasy Turystyczne W Procesie Zrównoważonego Rozwoju

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Wieja, Tomasz; Chmura, Janusz; Bartos, Maciej

    2015-09-01

    residence patterns that have emerged over centuries. Well - preserved and protected excavations are the relics of the past, are part of the cultural heritage and become a rich source of knowledge about history. Ostanie lata przyniosły rozwój skoncentrowany na maksymalizacji zysków ekonomicznych i politycznych. Doprowadził on do kryzysów środowiskowych, społecznych, a nawet gospodarczych. Przyczyniło się to do powstania koncepcji zrównoważonego rozwoju. Jest to dążenie do poprawy jakości życia przy zachowaniu równości społecznej, bioróżnorodności i bogactwa zasobów naturalnych. Bardziej świadome i aktywne społeczeństwo ma do odegrania kluczową rolę w zrównoważonym rozwoju. Z jednej strony jest regulatorem wpływu gospodarki na środowisko, zaś z drugiej kapitał społeczny zapewnia ciągłość wizji rozwoju i planowania jej realizacji. Ochrona zabytkowych podziemi bardzo dobrze wpisuje sie w proces zrównoważonego rozwoju. Zachowane i udostępnione zabytkowe podziemia są częścią dziedzictwa kulturowego i mają za zadanie zachowania wartości historycznych, kulturowych, przyrodniczych, a także użytkowych. W ostatnich latach obserwuje się intensywny rozwój działań zmierzających do wykorzystania zabytkowych podziemi do celów użytkowych. Problem rewitalizacji zabytkowych podziemi, a więc przywracanie "do życia" starych wyrobisk, jest bardzo skomplikowanym procesem przywracania pierwotnych funkcji nieczynnym lub zdegradowanym obiektom podziemnym. W procesie projektowania bardzo ważne są działania zgodnie z procesami naturalnymi obowiązującymi w przyrodzie. Zabezpieczane i adaptowane podziemia muszą w rezultacie działań człowieka być "przyjazne" i akceptowane przez użytkowników, będąc elementem ochrony dziedzictwa kulturowego człowieka, a więc częścią składową zrównoważonego rozwoju. Problemy techniczne występujące przy adaptacji zabytkowych podziemi są nie tylko praktycznym zastosowaniem nauki, ale tak

  2. Hormonalna terapia zastępcza a choroby układu sercowo-naczyniowego.

    PubMed

    Lesiak, Maciej; Mariola, Ropacka-Lesiak; Podkowa, Natalia

    2016-01-01

    The results of large randomized trials such as the Women's Health Initiative (WHI), Heart and Estrogen / Progestin Replacement Study (HERS) or Estrogen Replacement and Atherosclerosis Study (ERAS) as well as the Million Women Study (MWS) which does not meet criteria RCT, concerning, among others the impact of HRT on breast cancer risk, thromboembolism, or the aging processes in the central nervous system caused the recent big confusion in the medical community , causing distrust about the safety and advisability of HRT in menopausal women. The paper presents an overview of the available, current literature on HRT. It was found that HRT should not be used in both primary and secondary prevention of coronary heart disease Great expectations was associated with an earlier initiation of therapy, before the advent of atherosclerosis - but there is currently no conclusive data about its role in the primary prevention of coronary disease. Oral HRT increases the risk of thromboembolic events - that is why you should prefer the form of a transdermal. HRT may increase the risk of ischemic stroke (but early initiation of therapy does not increase the risk of stroke) and should not be used in the primary prevention of stroke.

  3. Potencjał turystyczny Lublina jako czynnik rozwoju miasta na przestrzeni wieków

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Kociuba, Dagmara; Kociuba, Waldemar

    2009-01-01

    Lublin is situated on eastern border of Nałęczów Plateau at three rivers' confluence, it is the very picturesque city with beautiful panoramic sights. On touristic attractiveness of city influence both the natural as well cultural values, in peculiarity the objects of the material culture which are the heritage of men of different nationalities and religions living here over the centuries. The touristic potential of Lublin showed the large changeability in time. It structural and functional supplies were changed. The division into periods of city's popularity was marked, from very large in XV-XVI and XIX-XXI century to smaller in period of the XVIII century. Last years the touristic policy activation was noticed which manifesting the intensification of marketing actings having on aim the enlargement the touristic attractiveness of city e.g. creating the mark of Lublin and the projects in frames of the Bug Euroregion. They are effective of elevation of the rank of cultural output e.g. acknowledgement of the Lublin's historical town-planning complex the title of Monument History, inclusion of Lublin to European programme "Intercultural Cities", or trying about acknowledgement in 2016 r. the title of European Capital of Culture.

  4. Produkt turystyczny jako czynnik rozwoju lokalnego gmin w powiatach myślenickim i bocheńskim

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Banasik, Włodzimierz; Molenda, Marcin

    2009-01-01

    Tourism, next to telecommunication and computer science, is one of the most dynamically developing branches of economic activity and it brings significant profits. World Tourism and Travel Council has been pointing out the fact that while judging the economic effects of tourism, not only the direct revenue from this branch should be taken into account, but also all kind of side effects, which influence the economic development. During past years in Poland, the responsibility burden of tourist development was moved from national to the level of local government, which began to be an independent economic entity, responsible for its actions and managing the municipality's economy. Development strategy began to be one of the essential documents in the process of planning and prediction of the development direction of territorial structure and tourist product. Not only is it the most comprehensive compendium of the information concerning the region, but also it points out its strengths and prospects, identifies the weaknesses and threats and determines targets and execution schedule.

  5. Role of gluten-free diet in pathogenesis of type 1 diabetes - what new?

    PubMed

    Chwalba, Artur; Otto-Buczkowska, Ewa

    2015-01-01

    W ostatnich dekadach związek pomiędzy występowaniem celiakii a innymi autoimmunologicznymi schorzeniami, takimi jak autoimmunologiczne schorzenia tarczycy czy cukrzyca typu 1, został ustalony w wielu badaniach i jest do dziś przedmiotem klinicznych i naukowych obserwacji na całym świecie. Cukrzyca typu 1 (T1DM) i choroba trzewna (CD) mają podobne tło genetyczne związane z genotypem HLA-DQ2 / DQ8. Współzależność pomiędzy spożywaniem glutenu a późniejszym rozwojem cukrzycy typu 1 została wykazana w badaniach u ludzi i u zwierząt doświadczalnych. Badania te dowiodły, że dieta bez zawartości glutenu obniża poziom receptora NKG2D i ekspresje jego ligandów u myszy (GF). Tak więc gluten może rzutować na rozwój cukrzycy poprzez wpływ na modyfikację wzoru stosunku cytokiny/chemokiny, powodującą profil zapalny. Potwierdza to ważną rolę spożycia glutenu w patogenezie cukrzycy typu 1. Uzasadnione jest prowadzenie dalszych badań w celu wyjaśnienia, czy dieta bezglutenowa może zapobiec chorobie u osób predysponowanych lub czy może być zastosowana u pacjentów ze świeżo rozpoznaną cukrzycą w celu zatrzymania jej rozwoju. Te obserwacje mogę być ważne w pierwotnej prewencji cukrzycy.

  6. Nijmegen breakage syndrome (NBS)

    PubMed Central

    2012-01-01

    both alleles of the NBN gene are known. No specific therapy is available for NBS, however, hematopoietic stem cell transplantation may be one option for some patients. Prognosis is generally poor due to the extremely high rate of malignancies. Zespół Nijmegen (Nijmegen breakage syndrome; NBS) jest rzadkim schorzeniem z wrodzoną niestabilnością chromosomową dziedziczącym się w sposób autosomalny recesywny, charakteryzującym się przede wszystkim wrodzonym małogłowiem, złożonymi niedoborami odporności i predyspozycją do rozwoju nowotworów. Choroba występuje najczęściej w populacjach słowiańskich, w których uwarunkowana jest mutacją założycielską w genie NBN (c.657_661del5). Do najważniejszych objawów zespołu zalicza się: małogłowie obecne od urodzenia i postępujące z wiekiem, charakterystyczne cechy dysmorfii twarzy, opóźnienie wzrastania, niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim do umiarkowanego oraz hipogonadyzm hipogonadotropowy u dziewcząt. Na obraz choroby składają się także: niedobór odporności komórkowej i humoralnej, który jest przyczyną nawracających infekcji, znaczna predyspozycja do rozwoju nowotworów złośliwych (zwłaszcza układu chłonnego), a także zwiększona wrażliwość na promieniowanie jonizujące. Wyniki badań laboratoryjnych wykazują: (1) spontaniczną łamliwość chromosomów w limfocytach T krwi obwodowej, z preferencją do rearanżacji chromosomów 7 i 14, (2) nadwrażliwość na promieniowanie jonizujące lub radiomimetyki, co można wykazać metodami in vitro, (3) radiooporność syntezy DNA, (4) hipomorficzne mutacje na obu allelach genu NBN, oraz (5) brak w komórkach pełnej cząsteczki białka, nibryny. Małogłowie i niedobór odporności występują także w zespole niedoboru ligazy IV (LIG4) oraz w zespole niedoboru NHEJ1. Rodzice powinni otrzymać poradę genetyczną ze względu na wysokie ryzyko (25%) powtórzenia się choroby u kolejnego potomstwa. Możliwe jest

  7. The review of some chosen approaches to foresee the development of urban areas. (Polish Title: Przeglad wybranych podejsc w zakresie prognozowania rozwoju obszarow miast)

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Radło-Kulisiewicz, M.

    2015-12-01

    The practical importance of Geographical Information Systems in urban planning and managing of urban areas is becoming much more explicit. Managing small cities usually needs simple GIS spatial analysis tools to support planners' decisions. Otherwise, the urban dynamic is bigger and factors affecting changes in city are combined. These analyses are not sufficient and then a need for more advanced and sophisticated solutions can appear. The aim of this article is to introduce popular techniques for urban modelling and underlying importance of GIS as an environment for creating simple models, which let t easy decisions in creating vision of a city be taken. The Article touches on the following issues related to the planning and management of urban space; from the applicable standards concerning materials planning in Poland, through the possibilities that give us network solutions useful at the municipal and country level, to existing techniques in modelling cities in the world. The background for these questions are the Geographical Information Systems (their role in this respect), that naturally fit into this theme. The ability to analyze multi-source data at different levels of detail, in different variants and ranges, predispose the GIS to environmental urban management. While also taking into account social - economic factors, integrated with GIS predictive modeling techniques, allows us to understand dependencies that navigate complex urban phenomena. City management in an integrated and thoughtful manner and will reduce the costs associated with the expansion of the urban fabric and avoid the chaos of urban development.

  8. Uwarunkowania rozwoju turystyki na przykładzie wybranych geoparków Chin / Legal possibilities of geodiversity determinants of tourism development on the basis of selected Chinese geoparks

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Papińska, Elżbieta

    2012-12-01

    The area of China is characterized by remarkably complex geological structures and numerous types of landscape. China's landscapes vary from alpine to lowlands, from extremely arid (desert) to wetlands, from karst to volcanic. Spectacular landforms and numerous interesting geological sites became tourist attractions that influenced the development of domestic and foreign tourism. The Chinese quickly recognized the extraordinary natural assets of their territory and established an extensive network of protected areas. Geoparks are an important component of this network and there were a total of 342 geoparks in 2009. This number includes 183 of national and 159 provincial geoparks. Geodiversity of China is also reflected in UNESCO's World Network of Geoparks (GGN - Global Geoparks Network, 2009), where 24 of 77 parks come from the territory of China. This paper presents the conditions of the development of tourism in selected geoparks, including Jiuzhaigou, Huanglong (Sichuan province), Huangshan (Anhui Province), Shilin Karst Peak Forest (Stone Forest, Yunnan Province), Tianchi Tianshan (Xinjiang province). Some of them represent national parks and national Geoparks, and Huangshan and Stone Forest are part of UNESCO's World Network of Geoparks.

  9. Stan i możliwości rozwoju turystyki rowerowej w parkach narodowych Lubelszczyzny / State and development of bicycle tourism in the national parks of the Lublin Region

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Kozieł, Marcin

    2012-12-01

    The article presents the results of surveys sent to managers directly responsible for bicycle tourism in the Polesie National Park and Roztocze. Based on the answers to the questionnaire survey the author of the paper presented information on the rules of access to national parks, tourist sites of the bicycle tourists, quality, functionality and the degree of difficulty and the number of available routes, and the discipline of cycling tourists moving along the designated routes. The managers were asked to determine how the national parks are going to promote cycling and what actions they intend to take (or not) in the near future, managing the national parks. During the field research there have been evaluated the two bike trails (bike trail "Mietiułka" in the Polesie National Park and the bicycle path "Zwierzyniec - Florianka - Górecko Stare" in the Roztocze National Park). Special attention has been paid to: the state of tourism development, marking and passable routes (the type and condition of surface) set out.

  10. Down syndrome and hyperthyroidism - two case reports.

    PubMed

    Szatkowska, Marta; Zimny, Dominika; Barg, Ewa

    2016-02-18

    Trisomia 21 pary chromosomów (Zespół Downa, DS) jest jednym z częściej występujących zaburzeń chromosomalnych w praktyce pediatrycznej. Zaburzenia funkcji tarczycy często występują u tych pacjentów. Niedoczynność tarczycy jest rozpoznawana u blisko 50% pacjentów z ZD, a liczba ta wzrasta wraz z wiekiem. Nadczynność tarczycy jest rozpoznawana znaczniej rzadziej u dzieci z ZD. Odpowiednia strategia leczenia nadczynności tarczycy jest bardzo istotna ze względu na możliwość zaburzenia rozwoju dzieci. Przedstawiamy dwa przypadki dzieci z zespołem Downa i nadczynnością tarczycy. Proces leczenia tych pacjentów był odmienny.

  11. Energy savings in Polish buildings

    SciTech Connect

    Markel, L.C.; Gula, A.; Reeves, G.

    1995-12-31

    A demonstration of low-cost insulation and weatherization techniques was a part of phase 1 of the Krakow Clean Fossil Fuels and Energy Efficient Project. The objectives were to identify a cost-effective set of measures to reduce energy used for space heating, determine how much energy could be saved, and foster widespread implementation of those measures. The demonstration project focused on 4 11-story buildings in a Krakow housing cooperative. Energy savings of over 20% were obtained. Most important, the procedures and materials implemented in the demonstration project have been adapted to Polish conditions and applied to other housing cooperatives, schools, and hospitals. Additional projects are being planned, in Krakow and other cities, under the direction of FEWE-Krakow, the Polish Energie Cities Network, and Biuro Rozwoju Krakowa.

  12. Presentation of Functional, PPS and Hall's Methods in Comparison with other Research on Space Quality / Prezentacja Metod: Funkcjonalnej, Pps I Hall'A Na Tle Innych Badań Jakości Przestrzeni

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Kossak-Jagodzińska, Anna

    2015-03-01

    The end of the twentieth century was a period in which the need for quality control was developing in all areas of life in post-industrial countries. The impulse for the development of numerous methods of evaluating the quality in architecture and construction was "Green Paper" and "Agenda 21" concerning the idea of sustainable development. First of all, creation of a system of evaluation criteria is the basis for elaboration of any system of quality control. Several years of cooperation between J. Serdyńska and the author resulted in a cycle of studies on urban public space (squares in the city of Katowice) based upon functional, Hall's and PPS methods. This study aims to embed them in a typology of other studies of space quality. Koniec XX w jest okresem, w którym potrzeba kontroli jakości rozwija się w krajach postindustrialnych we wszystkich dziedzinach życia. Impulsem dla rozwoju licznych metod oceny jakości w architekturze i budownictwie była "Zielona księga" i "Agenda 21" dotyczące idei zrównoważonego rozwoju. Podstawą opracowania jakiegokolwiek systemu kontroli jakości jest przede wszystkim stworzenie systemu kryteriów oceny. Kilkuletnia współpraca autorki z J. Serdyńską zaowocowała cyklem badań miejskiej przestrzeni publicznej (place Katowic), opartych na metodach: funkcjonalnej (określenie dominującej funkcji przestrzeni publicznej), Hall'a (zagospodarowanie tej przestrzeni) I PPS (badanie jej potencjału). Niniejsze opracowanie ma na celu osadzić je w typologii innych badań jakości przestrzeni

  13. Metabolicsyndrome in youngpatients.

    PubMed

    Otto-Buczkowska, Ewa; Dryżałowski, Marek

    2015-12-15

    Zespół metaboliczny jest poważnym problemem w populacji dzieci i młodzieży. Predyspozycje genetyczne oraz czynniki środowiskowe, jak np. brak aktywności fizycznej i zwiększona podaż kalorii, są odpowiedzialne za podatność na rozwój zespołu metabolicznego. Badany jest również wpływ immunologicznych mechanizmów otyłości i zespołu metabolicznego, włączając w nie rolę limfocytów T regulatorowych. Zespół metaboliczny określa się jako zbiór czynników (obejmujących otyłość brzuszną, dyslipidemię, insulinooporność, nietolerancję glukozy lub cukrzycę oraz nadciśnienie tętnicze), które zwiększają ryzyko przyspieszonego rozwoju schorzeń układu sercowo-naczyniowego oraz innych konsekwencji zdrowotnych.

  14. The role of vitamin D in the development of autoimmune diseases.

    PubMed

    Lisowska, Katarzyna A; Bryl, Ewa

    2017-08-28

    Witamina D, poza istotną rolą w utrzymaniu homeostazy wapnia i metabolizmie kostnym, odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego. Niedobór witaminy D wiąże się z wieloma niekorzystnymi dla zdrowia skutkami, włączając w to m.in. osłabienie odporności, czego skutkiem jest zwiększona podatność na zakażenia wirusowe, bakteryjne oraz grzybicze. W artykule opisano podstawy metabolizmu witaminy D oraz jej rolę fizjologiczną, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu na komórki układu odpornościowego. Ze względu na jej istotną rolę w regulacji odpowiedzi zapalnej oraz wytwarzaniu cytokin zwraca się uwagę na jej rolę w rozwoju chorób o podłożu autoimmunologicznym, takich jak cukrzyca typu 1, toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, nieswoiste zapalenia jelit, łuszczyca, bielactwo, czy twardzina, w których witamina D ma potencjalne szerokie zastosowanie zarówno w prewencji, jak i wspomaganiu działań terapeutycznych.

  15. Fetal hemoglobin and hemoglobin A1c level among pediatric patients with type 1 diabetes.

    PubMed

    Baranowska-Jaźwiecka, Anna Iza; Mianowska, Beata; Fendler, Wojciech; Pomykała, Agnieszka; Młynarski, Wojciech

    2016-01-01

    Wstęp. Hemoglobina glikowana (HbA1c) jest używana jako parametr odzwierciedlający średnie stężenie glukozy z okresu 5–12 tygodni przed badaniem. Jest ona złotym standardem w ocenie wyrównania metabolicznego u pacjentów z cukrzycą. Kryteria ADA rozpoznania cukrzycy włączają stężenie HbA1c do istotnych czynników w procesie diagnozowania tej choroby. HbA1c jest też często używana jako punkt końcowy w badaniach interwencyjnych u pacjentów z cukrzycą. Z tych przyczyn wiedza na temat czynników niezależnych od glikemii, wpływających na HbA1c, może być klinicznie przydatna. Cel badania. Oznaczenie zmienności stężenia hemoglobiny płodowej (HbF) wśród dzieci z cukrzycą w Polsce i ocena wpływu tej zmienności na stężenie HbA1c. Materiały i metody. Badanie miało charakter prospektywny. Przeprowadzono oznaczenie stężenia HbA1c u ponad 96% dzieci z cukrzycą w regionie łódzkim. Do badania włączono wszystkich pacjentów w wieku od 2 do 18 lat z cukrzycą typu 1 (T1D) i czasem trwania cukrzycy powyżej jednego roku (n=555). U wszystkich tych pacjentów przeprowadzono pomiar stężenia HbA1c i HbF minimum trzykrotnie w ciągu roku. Z tych punktów czasowych zebrano dane kliniczne dotyczące pacjenta. Pomiar HbA1c i HbF przeprowadzono metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) na aparacie D-10 Dual A2/F/A1c (Bio-Rad Laboratories, Hercules, CA, USA). Analizę statystyczną przeprowadzono przy użyciu pakietu Statistica 10.0 (StatSoft, Tulsa, USA). Wyniki. Średni wiek pacjentów w obserwowanej grupie wynosił 12,9±3,8 roku, czas trwania cukrzycy 5,6±3,4, stężenie HbA1c 7,59±1,33% (59±10,65 mmol/mol). U 78 (14%) pacjentów stwierdzono podwyższone stężenie HbF (>0,8%) w każdym z obserwowanych punktów czasowych, z średnią wartością 1,2±0,45%. Podwyższone stężenie HbF było związane z młodszym wiekiem pacjentów (p=0,03) i młodszym wiekiem w momencie rozpoznania choroby (p=0,01). Nie zaobserwowano zwi

  16. The Lyme disease as the increasing health problem in Małopolskie voivodeship compared with Poland in 1998-2014

    PubMed

    Bandoła, Katarzyna; Koperny, Magdalena; Seweryn, Michał; Żak, Jacek; Bała, Małgorzata M

    Lyme disease is one of the most known tick borne diseases in Poland caused by spirochetes of the genus Borrelia burgdorferi. Most cases of Lyme disease are diagnosed in the northeastern Poland and the south of Poland, in Śląskie, Małopolskie, Podkarpackie voivodeship. The aim of the study was to evaluate epidemiological data of Lyme disease in Małopolskie voivodeship and other voivodeships in Poland and frequency analysis of the Lyme disease as an occupational disease. The authors analyzed prevalence from 1998 to 2014. Incidence of the Lyme disease was evaluated through review data from „Choroby zakaźne i zatrucia” Bulletin and Lyme disease as an occupational disease obtained data from the Nofer Institute of Occupational Medicine in Łódź. It is estimated that the number of Lyme disease cases in Poland increased 18 times between 1998 and 2014 year (2,0 to 36 per 100,000 population), in the same period it was over 35 times of sudden rise in Lyme disease incidence in Małopolskie voivodeship. In years 2005-2014 the number of cases of Lyme disease as an occupational disease fluctuated with a slight upward trend both in Poland and Małopolskie voivoideship. In Poland number of reported cases is systematically increasing. Podlaskie and Warmińsko- Mazurskie voivodeships are areas of high prevalence. Exponential increase in the number of cases is observed in southern Poland, especially in Małopolskie voivodeship from 2013.

  17. The Modernization of the Energy Sector in Denmark / Modernizacja Sektora Energii W Danii

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Frączek, Paweł

    2015-03-01

    Denmark is among the leaders who change their energy policy to guarantee its stable and sustainable character. The consistent pursuit of an energy policy enabled the country to lower both the level of its energy consumption and greenhouse gas emissions, while providing grounds for economic development. The study demonstrates that the main factors which led to the transition of Danish energy policy were the oil crisis of the 1970s as well as public expectations regarding their energy policy which was to be based on the concept of stability and sustainability. Dania jest jednym z liderów zmian w polityce energetycznej, zmierzających do stosowania koncepcji rozwoju zrównoważonego i trwałego. W wyniku konsekwentnie realizowanej polityki energetycznej w Danii udało się ograniczyć poziom zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych, jednocześnie zapewniając warunki do rozwoju gospodarczego. W opracowaniu wskazano, że głównym czynnikiem, który doprowadził do zmian w polityce energetycznej Danii, był kryzys naftowy lat 70. XX wieku. Przed jego wybuchem dominujący udział w strukturze źródeł energii pierwotnej Danii miała importowana ropa naftowa, która w 1972 r. zaspokajała ponad 90% zapotrzebowania na energię pierwotną w tym kraju. Cechą duńskiego sektora energii była także jego niewielka efektywność oraz wysoki poziom zanieczyszczeń atmosfery związany ze spalaniem paliw kopalnych. Kryzys naftowy wymusił podjęcie działań modernizacyjnych, których celami było m.in. zmniejszenie zużycia energii pierwotnej, zdywersyfikowanie struktury jej źródeł oraz poprawa efektywności sektora energii. Istotnym czynnikiem wymuszającym modernizację duńskiego sektora energii była także kwestia zmiany nastawienia społecznego do prowadzonej polityki energetycznej w Danii. Obecnie w społeczeństwie dominuje pogląd, że podstawą polityki energetycznej powinna być koncepcja rozwoju zrównoważonego i trwa

  18. Revitalisation As a Force Promoting Spatial Changes in Wrocław/ Idea Rewitalizacji Motorem Przemian Przestrzennych Wrocławia

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Kożan, Aldona

    2015-06-01

    The idea of revitalization, which grew out of the need to repair degraded urban spaces, has taken on a new meaning in the context of contemporary development challenges. The work includes references to the basic programme documents and strategies. It shows regeneration activities carried out in Wrocław in connection with the organization of international events, cultural and sport events, and with the improvement of spatial order. These actions contributed to the revitalization of the image of the city. The paper contains the results of these changes, the complementarity of decisions and their impact on social behaviour. Idea rewitalizacji, wyrosła z konieczności naprawy zdegradowanych przestrzeni miejskich i zniesienia konfliktów społecznych, nabrała nowego znaczenia w kontekście współczesnych wyzwań rozwojowych. Władze Wrocławia opracowały strategię i szereg dokumentów programowych, których efektem są zrealizowane przedsięwzięcia rewitalizacyjne: obiekty stanowiące infrastrukturę techniczną dla realizacji imprez sportowo - kulturalnych (Stadion Miejski Euro 2012, obiekty Hali Stulecia, rozwoju nauki: kampusy uczelni wyższych i obiekty kultury). Rewitalizacji przestrzennej zostały poddane przestrzenie publiczne miasta: ulice i place, modernizacji i rozbudowie podlegały układy i obiekty transportowe: nowy terminal lotniczy, przebudowa Dworca Głównego we Wrocławiu. Działania rewitalizacyjne wpłynęły na nowy wizerunek miasta, podniosły jakość życia i wyzwoliły nowe zachowania społeczne. Praca zawiera wyniki tych przemian, komplementarności podjętych decyzji i ich wpływu na zachowania społeczne.

  19. [Fibroblast growth factor 21 - current point of view on its role in physiology of the organism and the pathogenesis of diabetes mellitus and obesity].

    PubMed

    Zdrojewicz, Zygmunt; Pawlus, Karolina; Horochowska, Michalina; Jagiełło, Jacek

    2015-01-01

    Czynnik wzrostu fibroblastów 21 należy do heterogennej rodziny białek FGF. Odgrywa on ważną rolę w metabolizmie węglowodanów i lipidów. Jest produkowany przez hepatocyty, białą tkankę tłuszczową, komórki trzustki oraz mięśni szkieletowych. Hormon ten stymuluje glukoneogenezę, oksydację wolnych kwasów tłuszczowych i ketogenezę w wątrobie. Czynniki transkrypcyjne obecne w wątrobie (PPAR-α) oraz w adipocytach (PPAR-γ) kontrolują jego ekspresję komórkową. Podwyższony poziom FGF21 w surowicy jest asocjowany z niektórymi chorobami, w których patogenezie kluczowym mechanizmem jest oporność na insulinę, tj.: otyłością, cukrzycą typu 2, upośledzoną tolerancją glukozy oraz zespołem metabolicznym. Szlaki metaboliczne w wątrobie i białej tkance tłuszczowej są regulowane także przez inne hormony (leptyna, adiponektyna, omentyna, rezystyna, waspina, wisfatyna, apelina oraz chemeryna) oraz enzym G3PP. Substancje te odgrywają ważną rolę w rozwoju chorób związanych z zaburzeniami gospodarki węglowodanowo-lipidowej. Obecnie FGF21 jest badany pod kątem potencjalnej skuteczności w leczeniu insulinoporności Celem artykułu jest przedstawienie roli czynnika fibroblastów 21 w organizmie człowieka ze szczególnym uwzględnieniem układu wewnątrzwydzielniczego.

  20. Surgical site infection among patients after colorectal cancer surgery.

    PubMed

    Banaszkiewicz, Zbigniew; Cierzniakowska, Katarzyna; Tojek, Krzysztof; Kozłowska, Elżbieta; Jawień, Arkadiusz

    2017-02-28

    Wstęp: Zakażenie miejsca operowanego występuje u 2,5-22,3% operowanych chorych. Jest ono wykładnikiem jakości leczenia na oddziałach zabiegowych i ma duży wpływ na jego koszt. Materiał i metodyka: Analizie poddano chorych, u których w obserwacji 30-dniowej wystąpiło zakażenie miejsca operowanego. Grupę wyjściową stanowiło 1581 chorych z rozpoznaniem raka jelita grubego poddanych zabiegowi operacyjnemu w jednym ośrodku. Kryteriami wyłączającymi z badania były: brak wiarygodnej dokumentacji leczenia (szpitalnego lub ambulatoryjnego) i zgon chorego przed 30. dniem po operacji bez rozpoznanego zakażenia miejsca operowanego. Analizę statystyczną wykonano przy użyciu programu Statistica 10. Wyniki: Powikłania pooperacyjne wystąpiły u 262 chorych (16,6%). Najczęściej występującym było zakażenie miejsca operowanego (198 pacjentów; 12,52%). Stwierdzono, że wystąpienie tego powikłania zależne było od zaawansowania klinicznego raka, wieku chorych, chorób współtowarzyszących (cukrzyca i choroby kardiologiczne). Ponadto zauważono, że powikłanie to występowało znamiennie częściej u chorych operowanych w trybie pilnym z powodu powikłań oraz u tych, u których wyłoniono stomię jelitową. Nie stwierdzono natomiast zależności wystąpienia tego powikłania od płci chorych i lokalizacji guza nowotworowego. Wniosek: U chorych po operacji raka jelita grubego największe zagrożenie wystąpienia zakażenia miejsca operowanego wystąpiło u chorych po 75. roku życia, obciążonych cukrzycą i chorobami kardiologicznymi, z dużym zaawansowaniem klinicznym raka, operowanych w trybie ostrego dyżuru, u których konieczne było wyłonienie stomii jelitowej (a szczególnie kolostomii).

  1. Trends in the Incidence Rates of Chronic Hepatitis B in Poland in the Years 2005 - 2013

    PubMed Central

    Stawinska-Witoszynska, Barbara; Zysnarska, Monika; Krzywinska-Wiewiorowska, Małgorzata; Wojtyła-Buciorab, Paulina; Krzyzaniak, Alicja; Wieckowska, Barbara

    2016-01-01

    Background The prevalence of newly-diagnosed cases of chronic hepatitis is decisive for the overall incidence rate of hepatitis B observed in Poland. Objectives We aimed to determine the chronic hepatitis B incidence trends in Poland, taking into consideration the ages, genders, and environments of the patients. Methods The study is based on aggregated data from Polish descriptive epidemiological studies for the period of 2005 to 2013 (i.e., hepatitis B incidence numbers and ratios, including mixed HBV and HCV infections) as published in the annual bulletins Choroby zakazne i zatrucia w Polsce (Infectious diseases and poisonings in Poland] drawn up by the laboratory for the monitoring and analysis of epidemiological status of the department of epidemiology at the national institute of public health - national institute of hygiene (NIPH-NIH). Poland, a central European country situated in the humid continental climate zone, is classified as a highly developed country. In the analyzed period, the Polish population consisted of about 38 million people, more than 19 million of whom were women, and more than 18 million of whom were men. Among European countries, Poland has the smallest number of national and ethnic minorities. For the purposes of epidemiological supervision, a special definition of acute hepatitis B was adopted in Poland in 2005, which facilitated separate registration of acute and chronic cases. Results A significantly increasing chronic hepatitis B incidence trend was observed in the population of Poland, with considerable increases in incidence rates for both men and women alike. The incidence rates for inhabitants of both urban and rural areas also showed an increasing tendency. Chronic hepatitis B occurred more frequently in men and in urban areas. For each of the five-year age groups encompassing patients between 20 and 54 years of age, the increase in the incidence rate proved to be significant. Conclusions The registered increase in the

  2. Poland's other Thirty Years' War.

    PubMed

    Kozakiewicz, M

    1990-06-01

    The Polish Family Development Association (Towarzystwo Rozwoju Rodziny (TRR)) was founded in 1957. At the end of 1988, TRR owned and ran 89 medical clinics, 5 youth centers, 25 premarital and family counseling centers, and 6 prenatal training schools. 140,000 patients were served in 1988, and 140,000 in 1989. But there was a decline in the number of family counseling and premarital centers. It fell to 22 at the end of 1989 and 16 in the 1/4 of 1990. The nonCommunist government took crisis measures. From January 1 onward, the government suspended all kinds of subsidies for nongovernmental organizations in Poland. The TRR was compelled to dissolve 12 local branches. Nothing is certain anymore, even the Minister of Health has changed. Poland's Catholic Church has been in conflict with TRR. The Church is against abortions, contraception, and secular, modern sex education. Because of Church opposition to contraception, the abortion rate is very high. Official statistics tell only the number of abortions done in hospitals. The real abortion numbers are subject to controversy. The Church claims that the real number of is 1 million a year. However, the real estimate is about 400,00 to 600,000 a year, resulting in a ratio of 70 to 100 abortions/100 live births. The powerful Pro-Life movement is partly supported and financed by American "Pro-Life" interests and partly by Solidarity (which is split on the issue). Pro-Life campaigns for declaring the 1957 abortion law illegal. 76% of the people in towns and 87% in villages rely solely on the natural methods accepted by the Church. The supply and demand of modern contraceptives is unreliable. Political changes in Poland may have a negative effect on family planning and sex education. Sex education (from age 11) in the narrow sense of telling where babies come from has been compulsory since 1972. But real sex education has only been compulsory since 1987. It is taught in all secondary schools (ages 15-19) for 1 hour every other

  3. Growth hormone therapy in a girl with Turner syndrome and diabetes type 1 - case report.

    PubMed

    Obara-Moszynska, Monika; Banaszak, Magdalena; Niedziela, Marek

    2015-01-01

    Wstęp. Badania wskazują na złożoną etiologię nieprawidłowego metabolizmu węglowodanów w zespole Turnera (ZT). W związku z tymi zaburzeniami leczenie rekombinowanym hormonem wzrostu (rGH ) w ZT może być związane z powikłaniami, szczególnie że hormon wzrostu ma działanie diabetogenne. Opis przypadku. Wywiad okołoporodowy jest nieznany (pacjent adoptowany w wieku 4 lat). W wieku 11 lat ze względu na typowy fenotyp rozpoznano ZT. Kariotyp: 45,X[43]/46,X,i(X)(q10)[7]. W tym samym wieku rozpoznano cukrzycę insulinozależną na podstawie wyników laboratoryjnych. Rozpoczęto konwencjonalną insulinoterapię. W trakcie hospitalizacji, w wieku 12 lat, wzrost wynosił 123,5 cm (- 4,4 SD), W tym samym wieku rozpoczęto leczenie rGH w dawce 0,045 mg/kg mc/dobę. Po 3 miesiącach tempo wzrastania zwiększyło się do 8,2 cm/rok. W wieku 13 lat zainicjowano terapię preparatem 17β-estradiolu. Po upływie 3 lat i 4 miesięcy leczenie rGH przerwano z powodu niskiego tempa wzrastania. Wzrost dziewczynki wynosił 140 cm (-4SD). Dwa lata po zakończeniu leczenia rGH wzrost wynosił 141,2 cm. Po zakończeniu leczenia rGH zapotrzebowanie dzienne na insulinę zmniejszyło się z 50–60 jm./dobę do 38–44 jm./dobę. Wnioski. Decyzja włączenia terapii rGH w ZTz cukrzycą jest z pewnością trudna. W momencie rozpoczęcia lecze­nia rGH klinicysta musi mieć na uwadze ryzyko powikłań metabolicznych, ale także świadomość, że daje pacjen­towi szansę na poprawę wzrostu końcowego. Z punktu widzenia prawidłowego rozwoju psychoemocjonalnego zmniejszenie deficytu wzrostu jest bardzo ważne.

  4. Reasons for the discontinuation of therapy of personal insulin pump in children with type 1 diabetes.

    PubMed

    Binek, Alicja; Rembierz-Knoll, Agnieszka; Polańska, Joanna; Jarosz-Chobot, Przemysława

    2016-02-18

    Wprowadzenie. Rezygnacja z terapii za pomocą osobistej pompy insulinowej należy do rzadkości. Szacuje się, że około 4% pacjentów powraca do metody wielokrotnych wstrzyknięć insuliny. Cel pracy. Określenie czynników, które miały wpływ na podjęcie decyzji o zaprzestaniu terapii za pomocą ciągłego podskórnego wlewu insuliny. Materiał i metody. Analiza anonimowego kwestionariusza wypełnionego przez pacjentów, gdzie spośród potencjalnych niedogodności związanych z tą metodą leczenia wskazywali te, które w ich przypadku występowały. Materiał i metody. 30 dzieci (17 dziewcząt), śr. wieku: 14.3 lat (± 3,57), wiek rozpoczęcia terapii CSII 11.06 lat (± 4.01), w chwili rezygnacji z pompy 13,23 lat (±3,82). Wyniki. Czas stosowania pompy był dłuższy u chłopców: 3.28 lat±2.31 vs 1, 27lat±1.04(p=0.01); śr. HbA1c: chłopcy-8.03%±1.03, dziewczęta-7.78±1.42. Najczęściej wskazywaną przyczyną rezygnacji było większe poczucie choroby w przypadku podpiętej pompy (93%), trudności z uprawianiem sportu (70%), gorsze samopoczucie (63%), przywiązanie ciała do pompy (60%), zawstydzenie (56%), zrosty i ból w miejscu wkłucia (50%), trudności z kontrolowaniem glikemii podczas wysiłku fizycznego, lęk (43%), wyższy poziom HbA1c (36%), częste pomiary glikemii (26%). Nie zgłaszano problemów z obsługą techniczną pompy oraz epizodów hipoglikemii oraz kwasicy ketonowej. Pośród dzieci, które wskazały trudności z kontrolowaniem glikemii podczas wysiłku średni wiek w chwili przerwania terapii pompowej był znamiennie niższy niż pozostałych: 12.3±3.33 vs. 14.69 ±2.82 (p=0.04). Wnioski. Ocena stanu emocjonalnego pacjenta oraz odpowiednia edukacja są ważne w chwili rozpoczynania terapii CSII oraz w jej trakcie.

  5. Stages of Geoinformation Evolution Related to the Territories Described in the Bible - from the 3Rd Millennium B.C. to Modern Times

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Linsenbarth, Adam

    2012-09-01

    The paper presents consecutive stages of the evolution of geoinformation related to the territories of the events described in the Bible. Two geoinformation sources are presented: the Bible and non-Bible sources. In the Bible there is much, often some highly detailed information regarding terrain topography. The oldest non-Bible sources are incorporated in the ancient documents, which were discovered in Egypt and Mesopotamia. Some of them are related to the 3rd millen- nium B.C. The further stages are related to the onomasticons and itineraries written by travellers and pilgrims to the Holy Land. The most famous onomasticons include: onomasticons prepared by bishop Eusebius from Caesarea and those pre- pared by St. Jerome. One of the oldest maps of Palestine's territory is the so-called mosaic map of Madaba dated to 565. In the 15th century several Bible maps were edited. The most rapid evolution occurred in the 16th and 17* centuries, when the world famous cartographers such as Mercator and Ortelius edited several maps of Palestine's territory. Cartographers from several European countries edited more than 6,000 maps presenting the Biblical territories and Biblical events. Modem maps, based on detailed topographical surveys, were edited m the second half of the 19* and 20th centuries. W artykule przedstawiono kolejne etapy rozwoju geoinformacji dotyczącej terenówr biblijnych. Omówiono dwa źródła informacji, a mianowicie geoinformacje biblijne i pozabiblijne. W tekstach biblijnych można znaleźć wiele, często bardzo detalicznych informacji topograficznych. Najstarsze źródła pozabiblijne, to starożytne dokumenty odnalezione na terenach Egiptu i Mezopotamii. Niektóre z nich pochodzą z trzeciego milenium przed Chr. Kolejnym etapem geoinformacji były onomastikony oraz dzienniki podróży pisane przez podróżników i pielgrzymów do Ziemi Świętej. Do najbardziej znanych należy onomastikon sporządzony przez biskupa Euzebiusza z Cezarei oraz

  6. Plant Type Selection for Reclamation of Sarcheshmeh Copper Mine Using Fuzzy-Topsis Approach / Wybór Gatunków Roślin Do Wykorzystania W Projekcie Rekultywacji Terenów Kopalni Miedzi Sarcheshmeh Z Wykorzystaniem Metod Logiki Rozmytej Topsis

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Ebrahimabadi, Arash; Alavi, Iraj

    2013-09-01

    ę niewystarczające w przypadku nieprecyzyjnej oceny i nie w pełni zdefiniowanych określeń językowych. W celu przezwyciężenia tych trudności, zaproponowano wielo-kryterialną metodę decyzyjną wykorzystującą logikę rozmytą. Celem tego opracowania jest ukazanie zastosowania podejścia rozmytego do uzyskania kolejnych przybliżeń do rozwiązania idealnego (F.TOPSIS) przy wyborze odpowiednich gatunków roślin do użycia w projekcie rekultywacji terenów kopalni. Wybór gatunków roślin i ich kultywacja dla zapewnienia ochrony środowiska i projektu rekultywacji terenu pogórniczego to bardzo ważne zagadnienia. Głównym celem obecnego studium jest wybór odpowiednich gatunków roślin do wykorzystania projekcie rekultywacji terenów kopalni miedzi Sarcheshmeh z wykorzystaniem metod logiki rozmytej TOPSIS. W pierwszym rzędzie przeprowadzono badania gruntów wokół kopalni miedzi Sarchesmeh, w pobliżu miejscowości Kerman w Iranie (jednej z dziesięciu największych na świecie kopalni miedzi) w celu wyboru najlepszych typów roślin do wykorzystania do rekultywacji naruszonych działalnością górniczą terenów. Określono podstawowe kryteria wyboru, biorąc pod uwagę plan rekultywacji: sposoby wykorzystania terenu, klimat oraz rodzaje gleb. Otrzymano macierze porównawcze uzyskane na podstawie opinii ekspertów, następnie dokonano określenia priorytetów dla poszczególnych roślin przy pomocy metody TOPSIS, wykorzystującej logikę rozmytą. W analizie uwzględniono następujące czynniki drugorzędne: perspektywy dla regionu, odporność na choroby i owady szkodniki, wytrzymałość i sposób uprawy, dostępność danego gatunku roślin, wydajność ekonomiczna, ochrona gleb, zdolność zatrzymywania wody, zapobieganie zanieczyszczeniom. W końcowym etapie dokonano wyboru najkorzystniejszych dla danego terenu górniczego gatunków roślin, podając kolejno: Amygdalus scoparia, Tamarix, Pistachio Wild, Ephedra, Astragalus, Salsola.

  7. The Modernization of the Energy Sector in Poland vs. Poland's Energy Security / Modernizacja sektora energii w polsce a bezpieczeństwo energetyczne Polski

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Frączek, Paweł; Kaliski, Maciej; Siemek, Paweł

    2013-06-01

    ększenia bezpieczeństwa energetycznego kraju konieczne jest także konsekwentne prowadzenie dalszych działań na rzecz rozwoju alternatywnych technologii energetycznych, co pozwoli na skorzystanie z ewentualnych pojawiających się szans dotyczących różnych opcji. Szczególne miejsce w tych działaniach powinna mieć budowa w Polsce pierwszej elektrowni atomowej. Realizacja tej inwestycji pozwoli na pozyskanie taniej i czystej ekologicznie energii elektrycznej. Istotne jest także odnotowywane znaczące poparcie społeczne dla realizacji tej inwestycji. Podkreślono, że ewentualna zwłoka w pracach służących budowie pierwszej elektrowni atomowej w kraju może przyczynić się do ograniczenia konkurencyjności gospodarki. Ponadto wskazano, że konieczne będą także działania o charakterze edukacyjnym, które uświadomią społeczeństwu skalę wyzwań, jakie stoją przed krajowym sektorem energii, oraz wskażą wpływ upowszechniania konkurencyjnych cenowo źródeł energii na sytuację krajowej gospodarki oraz na utrzymanie i tworzenie miejsc pracy. Działania te przyczynią się do uzyskania poparcia wszystkich uczestników rynku energii dla podejmowania działań na rzecz takiego kształtowania struktury źródeł energii pierwotnej, aby możliwe było uzyskiwanie jak najniższych kosztów wytwarzania energii elektrycznej oraz jednoczesne minimalizowanie konsekwencji ekologicznych prowadzenia gospodarki energetycznej.

  8. Evaluation and Management of the Gas and Rock Outburst Hazard in the Light of International Legal Regulations

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Skoczylas, Norbert; Wierzbicki, Mirosław

    2014-12-01

    ądzanie ryzykiem wyrzutu, ale dają natomiast zarys tego, jakie elementy muszą być uwzględnione w rozwoju zarządzaniu ryzykiem. Kategoryzacja zagrożenia wyrzutowego w krajach europejskich i w Chinach ma wiele cech wspólnych. Ustalane są najczęściej dwie, lub trzy kategorie zagrożenia. Często incydenty wyrzutów, bądź poważnych symptomów mogących świadczyć o zagrożeniu są podstawą do zaliczenia pokładu do najwyższej kategorii zagrożenia. Dominującym parametrem w podstawowej ocenie zagrożenia wyrzutowego jest zawartość metanu w pokładzie węgla. Występuje ona w aktach prawnych wszystkich krajów, które narzucają konkretne sposoby określana stanu zagrożenia, jedynie przepisy chińskie nie obligują do badań zawartości gazu w węglu. W przepisach chińskich pojawia się pomiar ciśnienia gazu.

  9. Geotechnical Aspects of Revitalisation of Post-Mining Areas - An Example of the Adaptation of Katowice Hard Coal Mine for the New Silesian Museum / Geotechniczne aspekty rewitalizacji terenów pogórniczych - przykład adaptacji KWK "KATOWICE" na nowe muzeum śląskie

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Cała, Marek; Ostręga, Anna

    2013-06-01

    celu: - wzmocnienie posadowienia zabytkowych obiektów i przeniesienie obciążeń na grunt poniżej dna wykopu; - umożliwienie wykonania wewnętrznego poziomu -1 poprzez pogłębienie części budynku maszynowni (MS-8) o jeden poziom; - zabezpieczenie geotechniczne ścian wykopu w rejonie historycznych budynków, - zapewnienie bezpieczeństwa pracy przez okres realizacji podziemnych części Nowego Muzeum Śląskiego jak również funkcjonowania obiektu po zakończeniu procesu rewitalizacji - konstrukcje oporowe przy budynku magazynu odzieży MS-15 i wieży wyciągowej MS-79 będą pełniły rolę docelowych ścian segmentów podziemnych. W artykule zwrócono uwagę na zróżnicowaną budowę geologiczną w rejonie inwestycji, różne obciążenie naziomu, a przede wszystkim na niepewność podłoża i masywu ze względu na wcześniej prowadzone roboty górnicze. Prowadzona przez 176 lat podziemna eksploatacja złóż węgla kamiennego spowodowała osłabienie masywu poprzez m.in. występowanie wkładek węgla kamiennego i stref uskokowych oraz prawdopodobnie starych zrobów. W zależności od rodzaju obiektu będącego przedmiotem zabezpieczenia, jak również konieczności dostosowania technologii zabezpieczenia do zastanych warunków zastosowano kilka rodzajów konstrukcji takich jak palisady czy też bariery mikropalowe stabilizowane kotwiami lub gwoździami. Z uwagi na charakter prac zabezpieczających, dokładność rozpoznania geologiczno-inżynierskiego oraz skalę zadania, projekt zabezpieczeń geotechnicznych miał charakter aktywny. Oznacza to, że rozwiązanie projektowe dostosowywano na bieżąco do faktycznie napotkanych warunków geologicznych. Ponadto podczas realizacji wszystkich prac zabezpieczających wykonywany był monitoring geotechniczny. Ze względu na zabytkowy charakter obiektów sąsiadujących z wykopem konieczny był również monitoring ich konstrukcji. Przedsięwzięcie realizowane jest przy wparciu Europejskiego Funduszu Rozwoju

  10. New Criteria to Assess Seismic and Rock Burst Hazard in Coal Mines / Nowe Kryteria Dla Oceny Zagrożenia Sejsmicznego I Tąpaniami W Kopalniach Węgla Kamiennego

    NASA Astrophysics Data System (ADS)

    Mutke, Grzegorz; Dubiński, Józef; Lurka, Adam

    2015-09-01

    niektórych przypadkach również wypadki śmiertelne. Przedstawiono podstawowe parametry sejsmologiczne stosowane w kraju i w świecie do oceny zagrożenia sejsmicznego. Opisano podstawowe zasady metody kompleksowej oceny stanu zagrożenia tąpnięciem, w skład której wchodzi metoda sejsmologiczna bieżącej (pomiarowej) oceny stanu zagrożenia. Od wielu lat, wraz z ciągłym rozwojem bazy aparaturowej i możliwości w zakresie cyfrowej rejestracji sejsmogramów oraz przetwarzania i interpretacji danych pomiarowych wzrasta znaczenie metod sejsmicznych, które są dzisiaj powszechnie stosowane w polskich kopalniach zagrożonych tąpaniami. Ciągła obserwacja zjawisk sejsmicznych indukowanych w trakcie rozwoju procesu eksploatacji pokładów węgla umożliwiła, w oparciu o zgromadzoną bazę danych, opracowywanie nowych kryteriów zagrożenia sejsmicznego oraz zagrożenia tąpnięciem, które winny wyraźnie poprawić efektywność metody sejsmologii górniczej. W artykule przedstawiono nowe kryteria oceny stanu bieżącego zagrożenia tąpaniami zaproponowane do stosowania w polskich kopalniach węgla kamiennego, które prowadzą eksploatację systemem ścianowym. Kryteria te są oparte na wynikach ciągłej rejestracji sejsmologicznej, połączonej z bieżącą analizą zarejestrowanych wstrząsów i obliczaniem wybranych parametrów sejsmologicznych. Parametry te to położenie ognisk wstrząsów w stosunku do wyrobisk eksploatacyjnych, energia sejsmiczna wstrząsów, suma energii sejsmicznej wyzwolona na każde 5m postępu ściany eksploatacyjnej, wartość wagowanego parametru amplitudy prędkości drgań PPVW, moment sejsmiczny M0, indeks energii EI oraz parametr b rozkładu wstrząsów według relacji Gutenberga-Richtera. Wartości powyższych parametrów są określane dla każdej doby lub w przesuwających się co dobę oknach czasowych lub oknach zawierających określoną liczbę wstrząsów, a następnie porównywane, raz na dobę, z ich wartościami