Zastosowanie oznaczeń nikotyny we włosach jako narzędzia do oceny narażenia na dym tytoniowy

PubMed Central

Koszowski, Bartosz; Czogała, Jan; Goniewicz, Maciej Łukasz; Sobczak, Andrzej; Kolasińska, Ewelina; Kośmider, Leon; Kuma, Tomasz

2009-01-01

Pierwsza praca dotycząca oznaczania nikotyny we włosach została opublikowana w 1983 roku przez Ishiyama i wsp. Od czasu tych pionierskich badań minęło już ponad 25 lat, a badanie zawartości nikotyny we włosach stało się cennym narzędziem służącym ocenie narażenia na liczne ksenobiotyki, w tym na dym tytoniowy. Niniejszy artykuł jest próbą zwięzłego przeglądu najważniejszych badań ostatnich lat, które wykorzystywały nikotynę we włosach jako biomarker. W artykule opisano także stosowane do oznaczeń nikotyny we włosach techniki laboratoryjne oraz przedstawiono wady i zalety włosów jako biomarkera narażenia na dym tytoniowy. PMID:19189581

Finding the Best-Fit Polynomial Approximation in Evaluating Drill Data: the Application of a Generalized Inverse Matrix / Poszukiwanie Najlepszej ZGODNOŚCI W PRZYBLIŻENIU Wielomianowym Wykorzystanej do Oceny Danych Z ODWIERTÓW - Zastosowanie UOGÓLNIONEJ Macierzy Odwrotnej

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Karakus, Dogan

2013-12-01

In mining, various estimation models are used to accurately assess the size and the grade distribution of an ore body. The estimation of the positional properties of unknown regions using random samples with known positional properties was first performed using polynomial approximations. Although the emergence of computer technologies and statistical evaluation of random variables after the 1950s rendered the polynomial approximations less important, theoretically the best surface passing through the random variables can be expressed as a polynomial approximation. In geoscience studies, in which the number of random variables is high, reliable solutions can be obtained only with high-order polynomials. Finding the coefficients of these types of high-order polynomials can be computationally intensive. In this study, the solution coefficients of high-order polynomials were calculated using a generalized inverse matrix method. A computer algorithm was developed to calculate the polynomial degree giving the best regression between the values obtained for solutions of different polynomial degrees and random observational data with known values, and this solution was tested with data derived from a practical application. In this application, the calorie values for data from 83 drilling points in a coal site located in southwestern Turkey were used, and the results are discussed in the context of this study. W górnictwie wykorzystuje się rozmaite modele estymacji do dokładnego określenia wielkości i rozkładu zawartości pierwiastka użytecznego w rudzie. Estymację położenia i właściwości skał w nieznanych obszarach z wykorzystaniem próbek losowych o znanym położeniu przeprowadzano na początku z wykorzystaniem przybliżenia wielomianowego. Pomimo tego, że rozwój technik komputerowych i statystycznych metod ewaluacji próbek losowych sprawiły, że po roku 1950 metody przybliżenia wielomianowego straciły na znaczeniu, nadal teoretyczna powierzchnia najlepszej zgodności przechodząca przez zmienne losowe wyrażana jest właśnie poprzez przybliżenie wielomianowe. W geofizyce, gdzie liczba próbek losowych jest zazwyczaj bardzo wysoka, wiarygodne rozwiązania uzyskać można jedynie przy wykorzystaniu wielomianów wyższych stopni. Określenie współczynników w tego typu wielomia nach jest skomplikowaną procedurą obliczeniową. W pracy tej poszukiwane współczynniki wielomianu wyższych stopni obliczono przy zastosowaniu metody uogólnionej macierzy odwrotnej. Opracowano odpowiedni algorytm komputerowy do obliczania stopnia wielomianu, zapewniający najlepszą regresję pomiędzy wartościami otrzymanymi z rozwiązań bazujących na wielomianach różnych stopni i losowymi danymi z obserwacji, o znanych wartościach. Rozwiązanie to przetestowano z użyciem danych uzyskanych z zastosowań praktycznych. W tym zastosowaniu użyto danych o wartości opałowej pochodzących z 83 odwiertów wykonanych w zagłębiu węglowym w południowo- zachodniej Turcji, wyniki obliczeń przedyskutowano w kontekście zagadnień uwzględnionych w niniejszej pracy.

A Visual mining based framework for classification accuracy estimation

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Arun, Pattathal Vijayakumar

2013-12-01

Classification techniques have been widely used in different remote sensing applications and correct classification of mixed pixels is a tedious task. Traditional approaches adopt various statistical parameters, however does not facilitate effective visualisation. Data mining tools are proving very helpful in the classification process. We propose a visual mining based frame work for accuracy assessment of classification techniques using open source tools such as WEKA and PREFUSE. These tools in integration can provide an efficient approach for getting information about improvements in the classification accuracy and helps in refining training data set. We have illustrated framework for investigating the effects of various resampling methods on classification accuracy and found that bilinear (BL) is best suited for preserving radiometric characteristics. We have also investigated the optimal number of folds required for effective analysis of LISS-IV images. Techniki klasyfikacji są szeroko wykorzystywane w różnych aplikacjach teledetekcyjnych, w których poprawna klasyfikacja pikseli stanowi poważne wyzwanie. Podejście tradycyjne wykorzystujące różnego rodzaju parametry statystyczne nie zapewnia efektywnej wizualizacji. Wielce obiecujące wydaje się zastosowanie do klasyfikacji narzędzi do eksploracji danych. W artykule zaproponowano podejście bazujące na wizualnej analizie eksploracyjnej, wykorzystujące takie narzędzia typu open source jak WEKA i PREFUSE. Wymienione narzędzia ułatwiają korektę pół treningowych i efektywnie wspomagają poprawę dokładności klasyfikacji. Działanie metody sprawdzono wykorzystując wpływ różnych metod resampling na zachowanie dokładności radiometrycznej i uzyskując najlepsze wyniki dla metody bilinearnej (BL).

The geovisualisation window of the temporal and spatial variability for Volunteered Geographic Information activities

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Medynska-Gulij, Beata; Myszczuk, Miłosz

2012-11-01

This study presents an attempt to design geographical visualisation tools that allow to tackle the immensity of spatial data provided by Volunteered Geographic Information (VGI), both in terms of temporal and spatial aspects. In accordance with the assumptions made at the conceptual stage, the final action was the implementation of the window entitled ‘Geovisualisation of the Panoramio.com Activities in District of Poznan 2011’ into the web browser. The concept has been based on a division of the geovisualisation window into three panels, of which the most important - in order to capture spatial variability - have statistical maps at the general level (dot map and choropleth map), while at the detailed level - a dot map on a topographic reference map or tourist map. For two ranges, temporal variability is presented by graphs, while a review of attributes of individual activities of the social website in question is set forward in the table panel. The element that visually interlinks all of the panels is the emphasised individual activity. Problemem podjetym w tych badaniach stało sie wykorzystanie metod z nurtu geograficznej wizualizacji do wskazania cech fenomenu VGI w zakresie zmiennosci czasowo-przestrzennej. Zgodnie z załozeniami poczynionymi w etapie koncepcyjnym finalnym działaniem stało sie zaimplementowanie do przegladarki internetowej okna pod tytułem: ”Geowizualizacja aktywnosci społecznosci Panoramio.com w powiecie poznanskim w 2011 roku”. Koncepcja została oparta na podziale okna geowizualizacji na trzy panele, z których najwazniejsze znaczenie dla uchwycenia zmiennosci przestrzennej na poziomie ogólnym ma kartogram, natomiast na poziomie szczegółowym mapa kropkowa wyswietlana na podkładzie mapy topograficznej lub turystycznej. Zmiennosc czasowa w dwóch zakresach prezentuja wykresy, a przeglad atrybutów poszczególnych aktywnosci prezentowanego portalu społecznosciowego zapewnia tabela. Elementem spajajacym wizualnie wszystkie panele jest wyeksponowana graficznie pojedyncza aktywnosc. Przetwarzanie danych odbyło sie w srodowisku open source, a technologia funkcjonowania aplikacji okna geowizualizacji bazowała na zastosowaniu asynchronicznych zapytan do serwera WWW oraz serwera baz danych co zapewnia sprawne "odswiezanie” poszczególnych paneli.

Analysis of Suitability for Development of New Mining Field in Northern Part of Kosovo Lignite Basin - Sibovc / Analiza Możliwości Udostępnienia Nowego Obszaru Wybierania W Północnej Części Zagłębia Węgla Brunatnego Sibovc W Kosowie

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Cehlár, Michal; Rybár, Radim; Pinka, Ján; Haxhiu, Lorik; Beer, Martin

2013-06-01

This review describes the possibility of development a new lignite deposit in northern Kosovo lignite basin - Sibovc. Analysis of the initial state briefly evaluates Kosovo energy sector, geomorphological conditions and quality of lignite from Sibovc deposit. With using Dataminesoft it was created geological model and approximate calculation of lignite reserves in the deposit. The data obtained from Dataminesoft were used as starting points of the financial analysis of project. The result of the analysis is exactly describe the qualitative and quantitative characteristics of deposit Sibovc compared to other deposits in the area and creating of geological model with productive horizons deposit of lignite. Based on these data lignite deposit Sibovc was classified, according to the classification of deposits the UN, as economical. W pracy tej omówiono możliwości udostępnienia nowego obszaru wybierania złoża węgla brunatnego (lignitu) w północnej części zagłębia węgla brunatnego Sibovc w Kosowie. W analizie stanu początkowego krótko scharakteryzowano sektor energetyczny Kosowa, warunki geo-morfologiczne oraz parametry jakościowe węgla brunatnego z zagłębia Sibovc. Przy pomocy pakietu Dataminesoft stworzono model geologiczny i przeprowadzono przybliżone obliczenia zasobów węgla brunatnego w złożu. Dane uzyskane przy zastosowaniu pakietu Dataminesoft zostały następnie wykorzystane jako dane wejściowe do analizy finansowej przedsięwzięcia. Na podstawie wyników analizy uzyskuje się jakościową i ilościową charakterystykę złoża w odniesieniu do pozostałych złóż w regionie. Opracowano model geologiczny ze szczegółowym wskazaniem poziomów wybierania lignitu. W oparciu o te dane dokonano klasyfikacji złoża węgla brunatnego (lignitu) w Sibovc zgodnie z międzynarodowymi zasadami klasyfikacji wykazując, że złoże będzie ekonomiczne.

Medieval land use management and geochemistry - spatial analyses on scales from households properties to whole fields systems

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Horák, Jan; Janovský, Martin; Klír, Tomáš; Šmejda, Ladislav; Legut-Pintal, Maria

2017-04-01

We present the final or preliminary results of our researches of five villages: Spindelbach (Ore Mountains, North-Western Bohemia), Hol (near Prague, Central Bohemia), Lovětín and Regenholz (near Třešť, Czech-Moravian Upland) and Goschwitz (near Wroclaw, Poland). Our research is methodically based on broad spatial sampling of soil samples and mapping of basic soil conditions. We use XRF spectrometry as a main tool for multi-elemental analyses and as a tool for first step screening of large areas. The crucial factor of our methods is also a design of sampling based on a respect to historical land and land use features like parts of village field system or possesions of the households. Also macroscopic visual method of getting data and knowledge of the site is crucial. It was revealed that generally used and acknowledged human indicator - Phosphorus - can be present at only very low levels of concentration, or undetectable, even in the nearness of households. The natural conditions cannot be the causing factor at all cases. This situation is caused also by last human activity intensity and by its spatial manifestation. In such cases, multi-elemental analysis is very useful. Zinc is usually correlated with Phosphorus, which is also connected to Lead. The past human activity indicators are spatially usually connected to modern pollution indicators. These two inputs can be sometimes distinguished by statistical analyses and by spatial visualisation of data. Working with just concentrations can be misleading. Past land use management and its strategies were important for spatial distribution of soil geochemical indicators. Therefore, we can use them not only as quantifiers of human impact on nature, but we can also detect different management or knowledge and experience. As it was revealed e. g. by analyses of households` possessions differences. For example, generally presumed decreasing gradient of management intensity (e.g. manuring) along the distance from village can be found on on the level of a whole field system, but it varies a lot between the possessions` parcels. Funding: this output was created within the project New insights on a functional structure of abandoned villages field systems and on relationship between human activities and environment by way of pedochemical methods funded by Charles University Grant Agency (project No. 307415) and within the project Kulturní techniky: materialita, medialita a imaginace, subproject Středověká ves a její přírodní prostředí. Mezioborový výzkum zaniklých vsí v zázemí Prahy solved at Charles University from the Specific university research in 2016 and within the project Landscape of Medieval Prague funded by Czech Science Foundation, project No. 16-20763S.

Estimating Volume of Roof Fall in the Face of Longwall Mining by Using Numerical Methods / Estymacja Objętości Zawału Stropu W Rejonie Przodka Ścianowego W Oparciu O Metody Numeryczne

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Saeedi, Gholamreza; Shahriar, Korosh; Rezai, Bahram

2013-09-01

Dilution is one of many challenges confronting professionals in mining and milling, and is perhaps one of the oldest. Longwall mining is one of the mining methods that is often affected by out-of-seam dilution (OSD). In this method, roof falls play a significant role in increasing OSD in the prop-free front of the face area. Thus, estimating the volume of roof fall can be extremely helpful to assess dilution of the run of mine coal without a sampling process. This paper presents the effect of exposed area geometry on potential roof falls using the 2D numerical modelling program FLAC. In this respect, a half-prolate ellipsoid was considered as the low stress level or plasticity zone under yield tension which roof material fall. Since FLAC software does not show roof falls in prop-free front of the face, a series of two-dimensional numerical models are developed using UDEC software. The comparison of the results of two numerical models clearly indicates that volumes of roof fall obtained by means of these methods are in good agreement with each other. Ścienianie warstw jest jednym z najpoważniejszych wyzwań stojących przed inżynierami górnikami i specjalistami z zakresu obróbki - jest to też jeden z najstarszych problemów. Wybieranie ścianowe jest metodą urabiania, w której często mamy do czynienia ze ścienianiem warstwy złoża. W metodzie tej strop odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu stabilności w tych rejonach przodka, gdzie nie zastosowano obudów. Dlatego też estymacja objętości zawału stropu może być pomocna przy obliczaniu ścieniania warstwy węgla bez konieczności próbkowania. W artykule tym przeanalizowano wpływ geometrii powierzchni odkrytych na potencjalny zawał stropu przy użyciu metod modelowania numerycznego z wykorzystaniem oprogramowania FLAC. Uzyskano wydłużoną elipsoidę jako model strefy niskich naprężeń lub strefę plastyczności przed zawałem stropu. Ponieważ oprogramowanie FLAC nie pokazuje zawałów stropu w strefie przodka, gdzie nie ma obudów, opracowano serię dwuwymiarowych modeli numerycznych, z wykorzystaniem oprogramowania UDEC. Porównanie wyników uzyskanych przy zastosowaniu obydwu modeli numerycznych wykazało, że objętości materiału stropu po zawale obliczone za pomocą tych dwóch metod wykazują dużą zgodność.

Research about Automatic Adjustment Solution of the Advance Force at the Perffusion Drills Using Fluid Elements / Badanie Systemu Automatycznej Regulacji SIŁY Posuwu W Wiertnicach Udarowych Z Wykorzystaniem ELEMENTÓW PŁYNOWYCH

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Cotetiu, Adriana; Cotetiu, Radu; Ungureanu, Nicolae

2013-12-01

This paper presents the actual solution used by Secoma Company and part of research regarding a personal solution concerning the implementation of the digital devices in the pressing strength's control of a pneumatic rotating drill, which is included in the structure of the drilling installation. The monostable fluidic element, which was proposed to be used, is a special device, with an incompressible fluid as supply jet and compressible fluid as command jet. The fluidic command proposed solution presents superior advantages given the existing variants and the automation solutions with electronic components. This is due to the higher security in hostile work environments (moist environment, with high methane gas contents, with fire danger, with high temperature) of their high feasibility and maintenance. For the practical achievement of the automated regulation with fluidic elements, of the type tested in the experimental plan, it is necessary to choose a monostabile fluidic amplifier for the prototype device, which respects several clear conditions regarding wall attachment angle and geometrical parameters. W pracy przedstawiono rozwiązanie stosowane przez firmę Secoma oraz omówiono część badań dotyczących rozwiązań w dziedzinie implementacji urządzeń cyfrowych do regulacji siły naporu w obrotowych wiertnicach pneumatycznych będących częścią urządzenia wiertniczego. Zaproponowano użycie mono-stabilnego elementu płynowego, będącego specjalnym urządzeniem zawierającym płyn nieściśliwy jako strugę zasilająca i płyn ściśliwy jako strugę sterującą. Rozwiązanie z wykorzystaniem elementu płynowego daje dodatkowe korzyści w odniesieniu do obecnie stosowanych rozwiązań zawierających komponenty elektryczne, przyczyniając się do poprawy bezpieczeństwa pracy w środowisku niebezpiecznym (w warunkach wysokiej wilgotności, wysokich stężeń metanu, zagrożenia pożarowego, wysokich temperatur), ponadto są one łatwe w użyciu i obsłudze. W celu uzyskania odpowiedniej automatycznej regulacji przy zastosowaniu elementów płynowych testowanych w ramach programu badawczego, konieczny był wybór odpowiedniego wzmacniacza płynowego dla prototypu urządzenia, z uwzględnieniem kluczowych wymogów, odnośnie kąta zamocowania do ścian i parametrów geometrycznych.

Renovation and Modernization of Residential Structures in Gliwice Based on Survey of the Environment Built from the Years 1848-2014 / Renowacja I Modernizacja Struktury Mieszkaniowej W Gliwicach Na Podstawie Badań Ankietowych Środowiska Zbudowanego Z Lat 1848-2014

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Cibis, Jerzy; Serdyńska, Joanna

2015-03-01

The subject of the survey carried out in 2013-2014 are changes in Gliwice residential substance in relation to the two fundamental issues:how proceeded transformation of the existing housing stock, which changes has it undergone during operation. The range of changes within the housing illustrates all the positive and negative solutions characteristic for each of the periods. In the selection of research technique decision was made to form the survey. The quantitative data collected during the survey are the basis for building applications and also from grouped and developed characteristics for the surveyed collections. The test results help to identify regularities concerning the scope of the changes made in each period and - indirectly - give evidence to evaluate the built environment in terms of meeting the expectations and needs of the residents. Analysis of the assumptions also draws attention to the life cycles of the apartment, as the original part undergoing transformation during the adaptation, modernization and reconstruction of housing environment to changing needs during operational requirements. The scope of the changes introduced by them within the housing allows to evaluate the accuracy of functional and spatial, technical and technological solutions characteristic of the period in which they developed. Przedmiotem badania przeprowadzonego w latach 2013-2014 są zmiany zachodzące w substancji mieszkaniowej Gliwic w odniesieniu do dwu zasadniczych kwestii: jak przebiegała transformacja istniejących zasobów mieszkaniowych, jakim zmianom została ona poddana w czasie eksploatacji. Zakres zmian w obrębie mieszkania ilustruje wszelkie pozytywne i negatywne rozwiązania charakterystyczne dla każdego z badanych okresów. W doborze techniki badawczej zdecydowano się na formę badania ankietowego. Dane ilościowe zebrane podczas badań ankietowych są podstawą do budowania wniosków i tez z pogrupowanych i opracowanych cech charakterystycznych dla badanych zbiorów. Wyniki badań pozwalają wskazać prawidłowości dotyczące zakresu dokonywanych zmian w poszczególnych okresach i - pośrednio - dają przesłanki do oceny środowiska zbudowanego pod kątem spełnienia oczekiwań i potrzeb mieszkańców. Analiza przedstawionych założeń zwraca również uwagę na cykle życia mieszkania, jako elementu pierwotnego ulegającego transformacji podczas adaptacji, modernizacji i przebudowy środowiska mieszkaniowego do zmieniających się w czasie potrzeb użytkowych. Zakres wprowadzonych przez nich zmian w obrębie mieszkania pozwala ocenić trafność rozwiązań funkcjonalno-przestrzennych, technicznych i technologicznych, charakterystycznych dla okresu, w którym powstały.

Condition Monitoring of Off-Highway Truck Tires at Sungun Copper Mine Using Neural Networks / Monitorowanie Stanu Technicznego Opon W CIĘŻKICH Pojazdach Terenowych Eksploatowanych W Kopalni Miedzi Sungun, Przy UŻYCIU Sieci Neuronowych

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Morad, Amin Moniri; Sattarvand, Javad

2013-12-01

Maintenance cost of the equipment is one of the most important portions of the operating expenditures in mines; therefore, any change in the equipment productivity can lead to major changes in the unit cost of the production. This clearly shows the importance and necessity of using novel maintenance methods instead of traditional approaches, in order to reach the minimum sudden occurrence of the equipment failure. For instance, the tires are costly components in maintenance which should be regularly inspected and replaced among different axles. The paper investigates the current condition of equipment tires at Sungun Copper Mine and uses neural networks to estimate the wear of the tires. The Input parameters of the network composed of initial tread depth, time of inspection and consumed tread depth by the time of inspection. The output of the network is considered as the residual service time ratio of the tires. The network trained by the feed-forward back propagation learning algorithm. Results revealed a good coincidence between the real and estimated values as 96.6% of correlation coefficient. Hence, better decisions could be made about the tires to reduce the sudden failures and equipment breakdowns. Koszty użytkowania sprzętu stanowią jedną z najpoważniejszych pozycji w zestawieniu kosztów eksploatacyjnych kopalni, dlatego też każda poprawa wydajności sprzętu powoduje w efekcie zmianę jednostkowego kosztu produkcji. Wyraźnie pokazuje to wagę i konieczność stosowania nowoczesnych metod eksploatacji w miejsce podejścia tradycyjnego w celu minimalizacji ryzyka wystąpienia awarii sprzętu. Przykładowo, opony są elementami kosztownymi w eksploatacji, wymagają regularnego przeglądu i ponownego mocowania na osi. W artykule przebadano stan techniczny opon w maszynach i urządzeniach eksploatowanych w kopalni miedzi Sungun. Przy zastosowaniu metod wykorzystujących sieci neuronowe określano zużycie opon. Parametry wejściowe sieci to początkowa głębokość bieżnika, okres pomiędzy przeglądami, zużycie bieżnika do czasu przeglądu. Parametr wyjściowy to współczynnik określającyczas serwisowania opon. Sieć uczono przy użyciu algorytmu propagacji wstecznej z wyprzedzeniem (feedforward back-propagation algorithm). Uzyskane wyniki wskazują wysoką zbieżność pomiędzy wartościami rzeczywistymi a estymowanymi, współczynnik korelacji kształtuje się na poziomie 96.6%. Umożliwia to podejmowanie lepszych decyzji w odniesieniu do eksploatacji opon, tak by zapobiec nagłym uszkodzeniom i awariom sprzętu.

Prospection for Copper Mineralization with Contribution of Remote Sensing, Geochemical and Mineralographical Data in Abhar 1:100,000 Sheet, NW Iran / Poszukiwania ZASOBÓW Rud Miedzi Z Zastosowaniem Zdalnych Technik WYKORZYSTUJĄCYCH Dane Geochemiczne i Mineralogiczne W POKŁADZIE Geologicznym Abhar 1:100,000 W PÓŁNOCNO-ZACHODNIM Iranie

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Nouri, Reza; Jafari, Mohammadreza; Arian, Mehran; Feizi, Faranak; Afzal, Peyman

2013-12-01

Abhar 1:100,000 sheet is located within the Cenozoic Tarom volcano-plutonic belt, NW Iran. The present study is based on the integration of remote sensing techniques on Advanced Spaceborne Thermal Emission and Reflection Radiometer (ASTER), geochemical data analysis consisting of stream sediment and lithogeochemical samples, within geological field observations and mineralographical studies to identify Cu prospect. On ASTER data; using a number of selected methods including band ratio, Least Square Fit (LS-Fit) and Minimum Noise Fraction (MNF) distinguished alternation zones. These methods revealed that three types of alterations: argillic, phyllic, and iron oxide zones occurring at the NE and SE of Abhar sheet, while the propylitic and silica zones are developed in NW and SW of the studied area. Lineaments were identified by aid of false color composite, high pass filters and hill-shade DEM techniques that two NW-SE and NE-SW major trends were determined. Geochemical anomalies were separated by number-size (N-S) method. Interpretation of N-S log-log plots of Cu in the area may be a result of the three steps of enrichment, i.e., mineralization and later dispersions. Field checks and Mineralgraphical studies also confirm the existence of suitable copper mineralization. Pokład geologiczny Abhar 1:100,100 zlokalizowany jest w obrębie kenozoicznego pasa skał magmowych pochodzenia wulkanicznego Tarom w północno-zachodnim Iranie. W pracy przedstawiono połączenie zastosowań metod zdalnych wykorzystujących technologię ASTER (Advanced Spaceborne Thermal Emission and Refelection Radiometer), analizę danych geochemicznych zebranych na podstawie osadów dennych ze strumieni oraz próbek skał w obrębie pola obserwacji a także danych mineralogicznych w celu rozpoznania skupisk rud miedzi. Na podstawie danych uzyskanych przy użyciu technologiiASTER i poddanych obróbce przy użyciu różnorodnych technik: badanie układu pasm, dopasowanie metodę najmniejszych kwadratów oraz minimalny współczynnik szumów, rozróżniono strefy przeobrażeń skał. Metody te pozwoliły na wykrycie trzech typów skał przeobrażonych: gliniaste, łupki ilasto-mikowe oraz strefy występowania tlenków żelaza występujące na północno-wschodnich (NE) i południowo- -zachodnich (NW) krańcach pasa Abhar. W części północno-zachodnie (NW) i południowo-zachodniej (SW) badanego obszaru stwierdzono występowanie stref propilitu i krzemianów. Lineacje wykryto przy pomocy metody badania zakresu barw, filtrów wysoko-przepustowych, techniki określania wysokości, na tej podstawie określono dwa główne trendy: NW-SE oraz NE-SW. Anomalie geologiczne wydzielono za pomocą metody N-S (liczba-wymiar). Interpretacja wykresów N-S wykonanych w skali logarytmicznej wykazała, że zaobserwowany układ może być wynikiem trzech etapów wzbogacania: mineralizacji i późniejszego rozproszenia. Badania terenowe oraz analizy mineralograficzne potwierdzają obecność odpowiednio zmineralizowanej miedzi.

Use of Ornamental Trees in Dating of Abandoned Cemeteries on the Example of Thuja Occidentalis and Thuja Orientalis

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Opała, Magdalena; Majgier, Leszek

2012-01-01

Due to the lack of maintenance, abandoned cemeteries are often incorporated into the landscape. In many cases the information about the age of the cemetery is unavailable. To find out the approximate time of the formation of the cemetery the information recorded in the annual tree and shrub rings can be used. One of the most common tree species, planted for ornamental and symbolic purposes on the cemeteries, are Thuja orientalis and Thuja occidentalis. Alien to the Polish flora, these species adapted well to the local habitat and climatic conditions. The paper presents an attempt to apply dendrochronological dating to determine the age of the abandoned cemeteries in the region of the Great Masurian Lakes, part of the Masurian Lake District (north-eastern Poland). The study included five abandoned cemeteries. In total, 15 cores were taken from the trees. After applying the standard dendrochronological method, local chronologies for the studied species were established. The research indicated that the oldest found specimens - over 70 yrs old - are Thuja occidentalis individuals growing at the Słabowo cemetery. At the other sites the specimens of both Thuja species date back to the 1960s and early 1970s. Compared to the historical information regarding the age and origin of the studied objects, thujas growing there are much younger than the age of the cemeteries foundation. The presented method proved to be very helpful in understanding the time of Thuja occidentalis and Thuja orientalis introduction at the investigated cemeteries. Porzucone cmentarze w związku z brakiem pielęgnacji często wkomponowują się w krajobraz. Niejednokrotnie brak jest zachowanych informacji o wieku cmentarza. Aby poznać przybliżony wiek powstania cmentarza można posłużyć się informacji zapisanymi w przyrostach rocznych drzew i krzewów. Jednymi z najczęściej występujących drzewiastych gatunków sadzonych w celach ozdobnych i symbolicznych na cmentarzach są Thuja orientalis i Thuja occidentalis. Te obce dla flory polskiej gatunki, doskonale zaadaptowały się do zastanych warunków siedliskowych i klimatycznych. W pracy przedstawiono próbę zastosowania metody datowania dendrochronologicznego do określenia wieku porzuconych cmentarzy z Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Badaniem objęto 5 porzuconych cmentarzy. Ogółem pobrano 15 wywiertów z drzew. Po zastosowaniu standardowej metody dendrochronologicznej, utworzono lokalne chronologie przyrostowe dla badanych gatunków. Badania wykazały, iż najstarsze okazały się być okazy Thuja occidentalis występujące na cmentarzu Słabowo, których wiek wynosi ponad 70 lat. Na pozostałych obiektach rosnące okazy obydwu gatunków żywotników datowane są na lata 60. i początek lat 70.XX wiek. W porównaniu z informacjami historycznymi o wieku i pochodzeniu badanych obiektów rosnące na nich okazy żywotników są znacznie młodsze niż wiek założenia cmentarzy. Przedstawiona metoda okazała się być niezwykle pomocna w poznaniu czasu wprowadzenia żywotników Thuja occidentalis i Thuja orientalis na badanych cmentarzach.

Estimation of the Cost of Equity for Mining Companies Using the P-Lefac Method

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Ranosz, Robert

2014-03-01

This article describes one of the methods of estimating the cost of equity, namely the LEFAC method. The name of the method is an acronym of the names of individual financial categories: L - Liquidity, E - Earnings, F - Franchise, A - Assets, C - Capital. It is a scoring method similar to the way used by ING Financial Markets to estimate share prices. A review of literature shows that this method is not widely known and used by enterprises, but it has certain advantages which justify its use. Its main advantages include its easy use and the stability of the results obtained: the calculated cost of equity is never lower than the adopted risk-free rate. The method is particularly useful for companies (enterprises) not listed on stock exchanges. This article is divided into five parts: an introduction, the LEFAC method, the parameterization of the LEFAC method (P-LEFAC), an example calculation and a summary. The second part of this article characterises the LEFAC method. In the third part, the method is parameterized to obtain a function described by formula 22. The following section contains an example calculation for KGHM S.A. and also presents results which mining companies would achieve if they used the discussed method to calculate the cost of their equity. The calculations were performed for mining companies listed on the Warsaw Stocks Exchange and unlisted ones. This part of the article also contains a short comparison of results obtained using the CAPM method and the discussed model. The last section consists of a summary presenting final conclusions. The article ends in a list of the literature referred to. Niniejszy artykuł został poświęcony jednej z metod szacowania kosztu kapitału własnego, a mianowicie metodzie LEFAC. Nazwa metody pochodzi od pierwszych liter wyrazów z języka angielskiego, które określają poszczególne kategorie finansowe: L - Liquidity (płynność), E - Earnings (zyski), F - Franchise (strategia), A - Assets (aktywa), C - Capital (kapitał). Jest to metoda punktowa (scoringowa) zbliżona do sposobu określania wartości cen akcji wykorzystywana przez ING Finansial Markets. Jak wynika z przeprowadzonego przeglądu literatury, metoda ta nie jest powszechnie znana i używania przez przed- siębiorstwa, niemniej jednak posiada ona pewne zalety, uzasadniające jej wykorzystanie. Do jej głównych atutów należy zaliczyć łatwość zastosowania oraz "stabilność" uzyskiwanych wyników - wyliczony koszt kapitału własnego nigdy nie będzie przyjmował wartości mniejszych niż przyjęta stopa wolna od ryzyka. Omawiana metoda ma swoje szczególne zastosowanie do spółek (przedsiębiorstw), które nie są notowane na giełdach papierów wartościowych. Niniejszy artykuł składa się z pięciu części: wstępu, metody LEFAC, parametryzacji metody LEFAC (P-LEFAC), przykładu obliczeniowego oraz podsumowania. Druga cześć opracowania dotyczy charakterystyki metody LEFAC. W trzeciej części artykułu dokonano parametryzacji metody uzyskując funkcję określoną przez wzór 22. Kolejny rozdział zawiera przykład obliczeniowy dla spółki KGHM S.A., w rozdziale tym zaprezentowano również wyniki, jakie uzyskałyby spółki górnicze stosując omawianą metodę obliczania kosztu kapitału własnego - obliczeń dokonano zarówno dla spółek górniczych notowanych, jak i nie notowanych, na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. W tej części artykułu zaprezentowano również krótkie porównanie wyników uzyskiwanych przy zastosowaniu metody CAPM z omawianym modelem. Ostatnim rozdziałem jest podsumowanie, w którym przedstawiono wnioski końcowe. Całość artykułu została zamknięta spisem wykorzystanej literatury

Application of Rqd-Number and Rqd-Volume Multifractal Modelling to Delineate Rock Mass Characterisation in Kahang Cu-Mo Porphyry Deposit, Central Iran / Zastosowanie Metod Modelowania Numerycznego Oraz Modelowania Fraktalnego do Analizy JAKOŚCI SKAŁ W Celu OKREŚLENIA Charakterystyki GÓROTWORU W Obszarze ZŁOŻA Cu-Mo W Kahang, ŚRODKOWY Iran

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Yasrebi, Amir Bijan; Wetherelt, Andrew; Foster, Patrick J.; Afzal, Peyman; Coggan, John; Ahangaran, Dariush Kaveh

2013-12-01

Identification of rock mass properties in terms of Rock Quality Designation (RQD) plays a significant role in mine planning and design. This study aims to separate the rock mass characterisation based on RQD data analysed from 48 boreholes in Kahang Cu-Mo porphyry deposit situated in the central Iran utilising RQD-Volume (RQD-V) and RQD-Number (RQD-N) fractal models. The log-log plots for RQD-V and RQD-N models show four rock mass populations defined by RQD thresholds of 3.55, 25.12 and 89.12% and 10.47, 41.68 and 83.17% respectively which represent very poor, poor, good and excellent rocks based on Deere and Miller rock classification. The RQD-V and RQD-N models indicate that the excellent rocks are situated in the NW and central parts of this deposit however, the good rocks are located in the most parts of the deposit. The results of validation of the fractal models with the RQD block model show that the RQD-N fractal model of excellent rock quality is better than the RQD-V fractal model of the same rock quality. Correlation between results of the fractal and the geological models illustrates that the excellent rocks are associated with porphyric quartz diorite (PQD) units. The results reveal that there is a multifractal nature in rock characterisation with respect to RQD for the Kahang deposit. The proposed fractal model can be intended for the better understanding of the rock quality for purpose of determination of the final pit slope. Identyfikacja właściwości górotworu odgrywa zasadniczą rolę w planowaniu wydobycia i projektowaniu kopalni. Praca niniejsza ma na celu określenie charakterystyki górotworu w oparciu o dane o jakości skał zebrane na podstawie próbek uzyskanych z 48 odwiertów wykonanych w złożu porfiru Cu-Mo w Kahang, zalegającym w środkowym Iranie przy użyciu modeli fraktalnych RQD-V - Rock Quality Determination-Volume [Określenie jakości skał-objętość]) i RQD-N (Rock Quality Determination-Number [Określenie jakości skał-liczba]). Wykresy logarytmiczne wykonane dla modeli RQD-V i RQD-N wykazują istnienie czterech populacji warstw górotworu, określonych na podstawie parametrów progowych: 3.55; 25.12; 89.12% oraz 10.47; 41.68 i 83.17%, odpowiadającym kolejno stopniom jakości: bardzo słaby, słaby, dobry i bardzo dobry, zgodnie z klasyfikacją skał Deere i Millera. Wyniki uzyskane przy zastosowaniu modeli RQD-V i RQD-N wskazują, że najlepsze skały zalegają w północno- zachodniej i centralnej części złoża, z kolei dobrej jakości skały znaleźć można w obrębie całego złoża. Walidacja modeli fraktalnych w oparciu o model blokowy (RQD block model) wskazuje, że model RQD-N dla bardzo dobrej jakości skał jest skuteczniejszy niż model RQD-V dla tej samej jakości skał. Wysoki stopień korelacji pomiędzy wynikami uzyskanymi w oparciu o modele fraktalne i geologiczne pokazuje, że najwyższej jakości skały związane są z obecnością porfirowego diorytu kwarcowego. Badanie wykazuje fraktalną naturę charakterystyki jakości skał w złożu Kahang. Zaproponowany model fraktalny wykorzystać można do lepszego poznania zagadnienia jakości skał w celu obliczenia nachylenia wyrobiska.

Unique Project of Single-Cutting Head Longwall Shearer Used for Thin Coal Seams Exploitation / Projekt Jednoorganowego Kombajnu ŚCIANOWEGO O Specjalnej Konstrukcji Przeznaczonego do Eksploatacji POKŁADÓW Cienkich

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Bołoz, Łukasz

2013-12-01

Problem of thin hard coal seams exploitation, including chosen data related with their resources in Poland, has been discussed in the introduction of the present study. On the basis of actually operated machines the assumptions, which should be satisfied by the longwall shearer used for exploitation of thin hard coal seams, have been made. A project of such longwall shearer combined with band conveyor and mechanized longwall support, including description of the machine operation technology and analysis of possible day output achievement, have been presented. Polska dysponuje stosunkowo dużymi zasobami surowców energetycznych, a ciągle rosnące zapotrzebowanie na energię skłania do ich racjonalnego wykorzystywania. Jedną z możliwości takiego racjonalnego gospodarowania zasobami naturalnymi jest eksploatacja węgla kamiennego z pokładów cienkich. W związku z wybieraniem coraz cieńszych pokładów węgla, zalegających bardzo głęboko, w trudnych warunkach górniczo-geologicznych napotyka się na duże problemy związane z uzyskaniem wymaganej wydajności wydobycia przy użyciu stosowanych aktualnie metod. Przyjmuje się, ze pokłady cienkie to takie o miąższości od 1.0 m do 1.5 m i właśnie ta niewielka wysokość wyrobiska ścianowego powoduje szereg ograniczeń związanych z efektywną eksploatacją węgla. Na podstawie dostępnych danych określono, że ilości węgla kamiennego w cienkich pokładach wynosi około 600 mln Mg. Znaczna część pokładów cienkich w ostatnich latach została przeklasyfikowana na nieprzemysłowe, co pozwala stwierdzić, że rzeczywista ilość węgla w pokładach cienkich jest znacznie większa. Na podstawie analizy wad i zalet jak i danych technicznych produkowanych obecnie maszyn, określono wytyczne i założenia do nowego rozwiązania maszyny urabiającej przeznaczonej do wydobywania węgla w ścianach niskich. Kombajn do eksploatacji cienkich pokładów powinien spełniać następujące wymagania (Bołoz, 2012): • praca w systemie ścianowym, • zastosowanie frezowania jako metody skrawania, • rozdzielenie procesu frezowania od procesu ładowania, • zastosowanie pełnej automatyzacja pracy, • zastosowanie cięgnowego systemu posuwu, • możliwość rozpoczynania nowego skrawu bez konieczności zawrębiania, • gabaryty dostosowane do pracy w ścianach o wysokości od 1.0 m do 1.6 m, praca systemem dwukierunkowym. Fig. 2 przedstawia koncepcję kombajnu jednoorganowego. Kombajn ten składa się z kadłuba 2, jednego zamocowanego centralnie organu urabiającego 1 oraz dwóch rozkładanych ładowarek odkładniowych 3 i 4. Ładowarka 3 znajduje się w pozycji czynnej, natomiast ładowarka 4 w biernej. Kombajn jest ciągnięty po rynnach przenośnika 5 za pomocą łańcucha 6. Łańcuch 7 jest gałęzią bierną dla przedstawionego zwrotu prędkości. Podane, orientacyjne wymiary wynikają z analizy dotychczasowych rozwiązań kombajnów, głowic strugowych oraz założonego zakresu wysokości wyrobiska ścianowego (Krauze, 2006; Bołoz, 2012). Dla zaproponowanego rozwiązania przyjęto szereg koniecznych wielkości i przeprowadzono analizę możliwego do uzyskania wydobycia dobowego. Zestawione tabelarycznie wyniki umożliwiają określenie wydobycia dobowego możliwego do uzyskania przy określonych wartościach parametrów geometrycznych ściany, kinematycznych kombajnu oraz organizacyjnych pracy ściany. Dla założonych parametrów można stwierdzić, że minimalne wydobycie dobowe na poziomie Vd = 4032 Mg/d uzyskano dla L = 180 m, tp = 11 min, H = 1.0 m oraz T = 12 h/d. Maksymalne wydobycie dobowe na poziomie Vd = 11 612 Mg/d uzyskać można dla L = 300 m, tp = 0 min, H = 1.6 m oraz T = 18 h/d. Na wydobycie dobowe największy wpływ ma dobowy czas pracy ściany a następnie czas przekładki (Bołoz, 2012). Średnica organu dla takiego kombajnu dobierana jest do grubości pokładu. W przedmiotowym rozwiązaniu przyjęto organ o konstrukcji przestrzennej (belki nożowe zamiast płatów), aby powstający podczas frezowania urobek mógł spadać na spąg (Krauze, 2012b). Przykładowe rozwiązanie organu przestrzennego przedstawia fig. 3. Funkcję ładowania, realizowaną normalnie przez płaty, przejmują ładowarki. Rozdzielenie procesu ładowania od procesu frezowania jest jedną z najważniejszych zalet prezentowanego rozwiązania. Podczas pracy w ścianie parametry kinematyczne kombajnu mogą być zwiększane bez ryzyka wystąpienia problemów z ładowaniem na przenośnik, co obok możliwości ruchowych kombajnisty było głównym czynnikiem hamującym wzrost wydobycia. Załadunek urobku na przenośnik odbywa się za pomocą ładowarki, która po zmianie kierunku urabiania składa się, natomiast druga ustawiana jest w pozycji roboczej (Krauze, 2010). Kombajn porusza się tradycyjnie po rynnie przenośnika, jednak przy zastosowaniu cięgnowego systemu posuwu, który zrealizowany jest za pomocą napędów znajdujących się w chodnikach. Rozwiązanie takie umożliwia znaczne zmniejszenie gabarytów kombajnu dzięki usunięciu ciągników z kadłuba. Należy zaznaczyć, że w prezentowanym rozwiązaniu zakłada się zastosowanie pełnej automatyzacja pracy kombajnu i pozostałych maszyn ścianowych, co pozwala na urabianie calizny bez obecności załogi bezpośrednio w wyrobisku. Ma to duże znaczenie dla możliwości zwiększenia prędkości posuwu, szczególnie przy zakresie wysokości 1.0 m÷1.6 m. Przy wykorzystaniu znanych, z rozwiązań strugowych, systemów automatyki, sterowania i diagnostyki wprowadzenie automatyzacji procesu nie będzie stanowiło znaczącego problemu. W proponowanym rozwiązaniu kombajn ma możliwość wyjechania do chodnika na tyle, aby możliwe było zrealizowanie przekładki jak w przypadku strugów. Uzyskuje się wtedy krótki czas przekładki, który w skrajnym przypadku może zmieścić się w tzw. czasie organizacyjnym ściany. Ponadto urabianie odbywa się pełnym zabiorem na całej długości ściany co również korzystnie wpływa na wydobycie. Przekładkę realizować będą, oprócz układów przesuwnych sekcji, układy przesuwne napędów zlokalizowane w chodnikach lub ewentualnie obudowa skrzyżowań. Do sterowania położeniem kombajnu jednoorganowego, a w szczególności kierunkiem eksploatacji na wybiegu ściany (wznios, upad), zastosowane będą siłowniki korekcyjne łączące belkę układu przesuwnego sekcji z rynną przenośnika. Kopalnie jak i producenci sprzętu górniczego wykazują coraz większe zainteresowanie możliwością skutecznej eksploatacji pokładów cienki. Zaproponowany kompleks do eksploatacji cienkich pokładów wyposażony w kombajn jednoorganowy przeznaczony jest do pracy w technologii urabiania dwukierunkowego. Charakterystyczną cechą tej technologii jest brak fazy zawrębiania oraz praca na pełny zabiór na całej długości ściany. W przypadku zmiany grubości pokładu możliwa jest zmiana organu, natomiast sterowanie w kierunku wybiegu odbywać się będzie za pomocą siłowników korekcyjnych. Opracowanie technologii pracy kompleksu wyposażonego w kombajn jednoorganowy, analiza możliwego do osiągnięcia wydobycia dobowego, przy jego zastosowaniu oraz określenie wymaganych parametrów maszyn kompleksu ścianowego, a w szczególności kombajnu, potwierdza poprawność przyjętych założeń.

Thermal Power Of The TS-300B Refrigerator in the Aspects of Statistical Research / Moc Cieplna Chłodziarki TS-300B W Aspekcie Badań Statystycznych

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Nowak, Bernard; Łuczak, Rafał

2015-09-01

The article discusses the improvement of thermal working conditions in underground mine workings, using local refrigeration systems. It considers the efficiency of air cooling with direct action air compression refrigerator of the TS-300B type. As a result of a failure to meet the required operating conditions of the aforementioned air cooling system, frequently there are discrepancies between the predicted (and thus the expected) effects of its work and the reality. Therefore, to improve the operating efficiency of this system, in terms of effective use of the evaporator cooling capacity, quality criteria were developed, which are easy in practical application. They were obtained in the form of statistical models, describing the effect of independent variables, i.e. the parameters of the inlet air to the evaporator (temperature, humidity and volumetric flow rate), as well as the parameters of the water cooling the condenser (temperature and volumetric flow rate), on the thermal power of air cooler, treated as the dependent variable. Statistical equations describing the performance of the analyzed air cooling system were determined, based on the linear and nonlinear multiple regression. The obtained functions were modified by changing the values of the coefficients in the case of linear regression, and of the coefficients and exponents in the case of non-linear regression, with the independent variables. As a result, functions were obtained, which were more convenient in practical applications. Using classical statistics methods, the quality of fitting the regression function to the experimental data was evaluated. Also, the values of the evaporator thermal power of the refrigerator, which were obtained on the basis of the measured air parameters, were compared with the calculated ones, by using the obtained regression functions. These statistical models were built on the basis of the results of measurements in different operating conditions of the TS-300B refrigerator, both on the test stand in the manufacturer's laboratory and in the workings of underground mines. The evaluation of the measurement data distributions, as well as an analysis of the basic descriptive statistics of the mentioned variables were carried out, determining their measures of central tendency, location, dispersion and asymmetry. Artykuł dotyczy poprawy cieplnych warunków pracy w wyrobiskach górniczych kopalń podziemnych stosujących lokalne systemy chłodnicze. Rozważa się w nim skuteczność schładzania powietrza chłodziarką sprężarkową bezpośredniego działania typu TS-300B. Bardzo często, w wyniku niedotrzymania wymaganych warunków pracy wymienionego systemu chłodzenia powietrza, występują rozbieżności między prognozowanymi, a więc oczekiwanymi efektami jego pracy a rzeczywistością. Dlatego, dla poprawy skuteczności pracy tego systemu, opracowano, pod kątem efektywnego wykorzystania mocy chłodniczej parownika takiej chłodziarki, łatwe w zastosowaniu praktycznym kryteria jakości. Otrzymano je w postaci modeli statystycznych określających wpływ zmiennych niezależnych, tj. parametrów powietrza wlotowego do parownika (temperatury, wilgotności i wydatku objętościowego) oraz parametrów wody chłodzącej skraplacz (temperatury i wydatku objętościowego) na moc cieplną chłodnicy powietrza traktowaną jako zmienna zależna. Równania statystyczne opisujące pracę rozważanego systemu chłodzenia powietrza wyznaczono na podstawie wielorakiej regresji liniowej i nieliniowej. Utworzone funkcje zmodyfikowano poprzez zmianę wartości współczynników w przypadku regresji liniowej oraz współczynników i wykładników w przypadku regresji nieliniowej, przy zmiennych niezależnych. Otrzymano w ten sposób funkcje dogodniejsze w praktycznych wykorzystaniach. Korzystając z metod statystyki klasycznej oceniono jakość dopasowania funkcji regresji do danych eksperymentalnych. Porównano także wartości mocy cieplnych parownika chłodziarki otrzymane na podstawie pomierzonych parametrów powietrza z obliczonymi przy wykorzystaniu utworzonych funkcji regresji. Powyższe modele statystyczne utworzono na podstawie wyników pomiarów w różnych warunków pracy chłodziarki TS-300B, zarówno na stanowisku badawczym w laboratorium jej producenta jak i w wyrobiskach górniczych kopalń podziemnych. Dokonano oceny rozkładów danych pomiarowych oraz przeprowadzono analizę podstawowych statystyk opisowych wymienionych zmiennych określając ich miary przeciętne, pozycyjne, rozrzutu i asymetrii.

Simulation-Assisted Evaluation of Grinding Circuit Flowsheet Design Alternatives: Aghdarreh Gold Ore Processing Plant / Ocena Alternatywnych Schematów Technologicznych Procesu Rozdrabniania W Zakładach Przeróbki Rud Złota W Aghdarreh, Z Wykorzystaniem Metod Symulacji

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Farzanegan, A.; Ghalaei, A. Ebtedaei

2015-03-01

The run of mine ore from Aghdarreh gold mine must be comminuted to achieve the desired degree of liberation of gold particles. Currently, comminution circuits include a single-stage crushing using a jaw crusher and a single-stage grinding using a Semi-Autogenous Grinding (SAG) mill in closed circuit with a hydrocyclone package. The gold extraction is done by leaching process using cyanidation method through a series of stirred tanks. In this research, an optimization study of Aghdarreh plant grinding circuit performance was done to lower the product particle size (P80) from 70 μm to approximately 40 μm by maintaining current throughput using modeling and simulation approach. After two sampling campaigns from grinding circuit, particle size distribution data were balanced using NorBal software. The first and second data sets obtained from the two sampling campaigns were used to calibrate necessary models and validate them prior to performing simulation trials using MODSIM software. Computer simulations were performed to assess performance of two proposed new circuit flowsheets. The first proposed flowsheet consists of existing SAG mill circuit and a new proposed ball mill in closed circuit with a new second hydrocyclone package. The second proposed flowsheet consists of existing SAG mill circuit followed by a new proposed ball mill in closed circuit with the existing hydrocyclone package. In all simulations, SAGT, CYCL and MILL models were selected to simulate SAG mill, Hydrocyclone packages and ball mill units. SAGT and MILL models both are based on population balance model of grinding process. CYCL model is based on Plitt's empirical model of classification process in hydrocyclone units. It was shown that P80 can be reduced to about 40 μm and 42 μm for the first and second proposed circuits, respectively. Based on capital and operational costs, it can be concluded that the second proposed circuit is a more suitable option for plant grinding flowsheet modification. Surowy urobek z kopalni rud złota Aghdarreh musi najpierw zostać poddany rozdrobnieniu, aby zapewnić efektywniejsze uwalnianie cząsteczek złota. W chwili obecnej obiegi rozdrabniania obejmują kruszenie jednostopniowe z wykorzystaniem kruszarek szczękowych oraz kruszenie jednostopniowe z użyciem kruszarek półautomatycznych w obiegu zamkniętym z hydrocyklonem. Odzysk złota odbywa się przy zastosowaniu procesu ługowania, z zastosowaniem metody cyjankowej w szeregu mieszalników. W pracy tej przeprowadzono optymalizację procesu rozdrabniania rud w zakładach przeróbczych Aghdarreh prowadzonego w celu zmniejszenia rozmiarów uzyskiwanych cząsteczek złota (Ps0) z 70 μm do ok. 40 μm poprzez zapewnienie ciągłości procesu, z wykorzystaniem metod modelowania i symulacji. Na podstawie dwóch zestawów próbek z ciągu technologicznego rozdrabniania, rozkłady wielkości cząstek zostały statystycznie zrównoważone z wykorzystaniem oprogramowania NorBal. Pierwszy i drugi zbiór danych otrzymanych na podstawie dwóch zestawów próbek wykorzystany został do kalibracji i walidacji modeli, przed przystąpieniem do właściwych badań symulacyjnych z użyciem oprogramowania MODSIM. Symulacje komputerowe przeprowadzono w celu oceny wydajności dwóch proponowanych ciągów technologicznych. Pierwszy ciąg obejmuje istniejące kruszarki półautomatyczne i nowo proponowaną kruszarkę kulową pracującą w obiegu zamkniętym z hydrocyklonem. Drugi rozważany ciąg stanowi istniejąca kruszarka półautomatyczna, następnie proponowana kruszarka kulowa pracująca w obiegu zamkniętym z istniejącym hydrocyklonem. We wszystkich symulacjach bazowano na modelach SAGT, CYCL i MILL do symulacji pracy kruszarek półautomatycznych, pakietu hydrocyklonu oraz pojedynczych kruszarek. Modele SAGT i MILL oparte są na modelu zrównoważonej populacji w procesie rozdrabniania. Model CYCL opiera się na empirycznym modelu klasyfikacji Plitta zastosowanym do hydrocyklonów. Wykazano, że rozmiar cząstek zmniejszony został odpowiednio do 40 μm i 42 μm dla pierwszego i drugiego analizowanego obiegu. Uwzględniając nakłady kapitałowe oraz koszty operacyjne, wyciągnąć można więc wniosek, ze drugi proponowany układ jest korzystniejszą opcją modyfikacji istniejącego ciągu technologicznego rozdrabniania.

Geotechnical Aspects of Revitalisation of Post-Mining Areas - An Example of the Adaptation of Katowice Hard Coal Mine for the New Silesian Museum / Geotechniczne aspekty rewitalizacji terenów pogórniczych - przykład adaptacji KWK "KATOWICE" na nowe muzeum śląskie

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Cała, Marek; Ostręga, Anna

2013-06-01

The article presents the history of the Katowice Hard Coal Mine and the concept of revitalisation taking into consideration the historical development of the mine which today is closed. The concept accepted for realisation assumes adaptation of the post-mining area with its historical infrastructure for cultural functions, and namely for the construction of the New Silesian Museum. Basing the concept on the idea of minimum interference into the existing spatial layout of the former mine has had the result that the museum areas and garages have been designed under the surface of the area adjacent to the historic facilities of the mine. In relation therewith, it was necessary to carry out the works aimed at reinforcing foundations of the historic buildings and protecting the geotechnical pit slopes. The article presents the technological solutions applied to protect the historic buildings, the lift tower, and the excavations for new facilities of the Silesian Museum. Attention was drawn to the instability of the subsoil and of the rock mass due to previous mining operations conducted in the area, the need to adapt the protection technology to the existing conditions as well as the need of constant monitoring of geotechnical works underway.> It is emphasised that the presented investment is part of an ongoing process aimed at preserving the industrial part of the material cultural heritage of Upper Silesia, for centuries connected with hard coal mining and as such it stands a chance to become a showcase not only for Katowice but for the entire region of Silesia. W artykule przedstawiono historię Kopalni Węgla Kamiennego "Katowice" oraz koncepcję rewitalizacji uwzględniającą historyczną zabudowę nieczynnej już dziś kopalni. Przyjęta do realizacji koncepcja zakłada przystosowanie pogórniczego terenu wraz z zabytkową infrastrukturą dla funkcji kulturowych, a mianowicie budowy Nowego Muzeum Śląskiego. Siedziba Nowego Muzeum Śląskiego lokalizowana jest w południowej części terenu dawnej Kopalni "Katowice", na którym znajdują się zabytkowe obiekty przeznaczone do odrestaurowania i adaptacji dla nowych funkcji. Są to: - budynek maszyny wyciągowej Szybu "Warszawa" (MS-8), adaptowany dla celów gastronomicznych, - magazyn odzieżowy (MS-15), adaptowany dla celów wystawienniczych-Centrum Scenografii Polskiej, - wieża wyciągowa Szybu "Warszawa" (MS-79), adaptowana dla funkcji widokowych. Pozostała część terenu dawnej KWK "Katowice" wraz zabytkowymi obiektami, w miarę możliwości finansowych włączana będzie w kompleks Muzeum Śląskiego. Oparcie koncepcji na idei minimalnej ingerencji w urbanistyczny układ zabytkowej kopalni, a jednocześnie potrzeba zapewnienia odpowiednich przestrzeni wystawienniczych, administracyjnych i miejsc postojowych znalazły odzwierciedlenie w zastosowaniu następujących rozwiązań: - adaptacji historycznych obiektów dla funkcji wystawienniczych, gastronomicznych i widokowych; - ulokowania nowobudowanych obiektów pod powierzchnią terenu w bezpośrednim sąsiedztwie zabytkowych obiektów. W związku z powyższym koniecznym było wykonanie prac wzmacniających posadowienie historycznych budynków oraz geotechnicznych zabezpieczeń skarp wykopu. W artykule pokazano technologiczne rozwiązania jakie zastosowano dla zabezpieczenia zabytkowych budynków, wieży wyciągowej oraz wykopu pod nowe obiekty Muzeum Śląskiego. Geotechniczne metody zabezpieczenia poszczególnych obiektów zaprojektowano na podstawie rozpoznania warunków geologiczno-inżynierskich oraz wykonanych analiz, co pozwoliło na zaproponowanie rozwiązań optymalnych zarówno pod względem technicznym jak i ekonomicznym. Z uwagi na skomplikowane uwarunkowania geotechniczne i wartość obiektów znajdujących się w strefie oddziaływania wykopu, przewidziano zastosowanie technologii pozwalającej uzyskać efekt maksymalnego wzmocnienia wgłębnego masywu. Zaprojektowane technologie zabezpieczenia mają na celu: - wzmocnienie posadowienia zabytkowych obiektów i przeniesienie obciążeń na grunt poniżej dna wykopu; - umożliwienie wykonania wewnętrznego poziomu -1 poprzez pogłębienie części budynku maszynowni (MS-8) o jeden poziom; - zabezpieczenie geotechniczne ścian wykopu w rejonie historycznych budynków, - zapewnienie bezpieczeństwa pracy przez okres realizacji podziemnych części Nowego Muzeum Śląskiego jak również funkcjonowania obiektu po zakończeniu procesu rewitalizacji - konstrukcje oporowe przy budynku magazynu odzieży MS-15 i wieży wyciągowej MS-79 będą pełniły rolę docelowych ścian segmentów podziemnych. W artykule zwrócono uwagę na zróżnicowaną budowę geologiczną w rejonie inwestycji, różne obciążenie naziomu, a przede wszystkim na niepewność podłoża i masywu ze względu na wcześniej prowadzone roboty górnicze. Prowadzona przez 176 lat podziemna eksploatacja złóż węgla kamiennego spowodowała osłabienie masywu poprzez m.in. występowanie wkładek węgla kamiennego i stref uskokowych oraz prawdopodobnie starych zrobów. W zależności od rodzaju obiektu będącego przedmiotem zabezpieczenia, jak również konieczności dostosowania technologii zabezpieczenia do zastanych warunków zastosowano kilka rodzajów konstrukcji takich jak palisady czy też bariery mikropalowe stabilizowane kotwiami lub gwoździami. Z uwagi na charakter prac zabezpieczających, dokładność rozpoznania geologiczno-inżynierskiego oraz skalę zadania, projekt zabezpieczeń geotechnicznych miał charakter aktywny. Oznacza to, że rozwiązanie projektowe dostosowywano na bieżąco do faktycznie napotkanych warunków geologicznych. Ponadto podczas realizacji wszystkich prac zabezpieczających wykonywany był monitoring geotechniczny. Ze względu na zabytkowy charakter obiektów sąsiadujących z wykopem konieczny był również monitoring ich konstrukcji. Przedsięwzięcie realizowane jest przy wparciu Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 oraz środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zakończenie realizacji planuje się na 2013 r. Wartością dodaną opisanego przedsięwzięcia jest fakt ulokowania nowej siedziby Muzeum Śląskiego na terenie dawnej Kopalni "Katowice". Zabytkowa zabudowa dawnej Kopalni sama w sobie tworzy "żywe muzeum" górnictwa węglowego. Poza ekspozycjami związanymi z malarstwem, rzeźbą itp., w muzeum planuje się prezentować również przemysłowe dziedzictwo kulturowe Górnego Śląska. Rozpoczęto już gromadzenie eksponatów. Dlatego w artykule podkreślono, że opisana inwestycja wpisuje się w działania na rzecz zachowania przemysłowej części materialnego dziedzictwa kulturowego Górnego Śląska, od wieków związanego górnictwem węgla kamiennego i ma szansę stać się wizytówką nie tylko Katowic, ale i regionu śląskiego.

Application of Relevance Maps in Multidimensional Classification of Coal Types / Zastosowanie Map Odniesienia W Wielowymiarowej Klasyfikacji Typów Węgla

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Niedoba, Tomasz

2015-03-01

Multidimensional data visualization methods are a modern tool allowing to classify some analyzed objects. In the case of grained materials e.g. coal, many characteristics have an influence on the material quality. In case of coal, apart from most obvious features like particle size, particle density or ash contents there are many others which cause significant differences between considered types of material. The paper presents the possibility of applying visualization techniques for coal type identification and determination of significant differences between various types of coal. Author decided to apply relevance maps to achieve this purpose. Three types of coal - 31, 34.2 and 35 (according to Polish classification of coal types) were investigated, which were initially screened on sieves and then divided into density fractions. Then, each size-density fraction was chemically analyzed to obtain other characteristics. It was stated that the applied methodology allows to identify certain coal types efficiently and can be used as a qualitative criterion for grained materials. However, it was impossible to achieve such identification comparing all three types of coal together. The presented methodology is new way of analyzing data concerning widely understood mineral processing. Surowce mineralne, które podlegają wzbogacaniu w celu ich lepszego wykorzystania mogą być (charakteryzują się) charakteryzowane wieloma wskaźnikami opisującymi ich, interesujące przeróbkarza, cechy. Podstawowymi cechami są wielkość ziaren oraz ich gęstość, które decydują o przebiegu rozdziału zbiorów ziaren (nadaw) i efektach takiego rozdziału. Rozdział prowadzi się z reguły, w celu uzyskania produktów o zróżnicowanych wartościach średnich wybranej cechy, która zwykle charakteryzowana jest zawartością określonego składnika surowca wyznaczoną na drodze analiz chemicznych. Takie podejście do surowca mineralnego prowadzi do potraktowania go jako wielowymiarowego wektora X = [X1,..., Xn]. Zasadniczym problemem jest także wybór jednostki populacji generalnej (ziarno, jednostka objętości lub masy), co może decydować o kierunkach charakteryzowania wielowymiarowych powiązań cech wektora X. Takimi kierunkami charakteryzowania mogą być: - wielowymiarowe rozkłady wektora losowego X wraz ze wszystkimi konsekwencjami metody (Lyman, 1993; Niedoba, 2009; 2011; Olejnik et al., 2010; Niedoba i Surowiak, 2012); - wielowymiarowe równania regresji wraz z analizą macierzy współczynników korelacji liniowej oraz korelacji cząstkowej (Niedoba, 2013b); - analiza czynnikowa (Tumidajski, 1997; Tumidajski and Saramak, 2009); - metody wielowymiarowej wizualizacji danych. W artykule zastosowano nowoczesną metodę wizualizacji wielowymiarowych danych - metodę tzw. map odniesienia (z ang. relevance maps). Aby zastosować ww. metodę przeprowadzono doświadczenia na trzech typach węgla, pobranych z trzech kopalni węgla kamiennego, zlokalizowanych w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. Były to węgle typu 31, 34.2 i 35, według polskiej klasyfikacji węgli. Każdą z pobranych prób poddano rozdziałowi na klasy ziarnowe a następnie każdą z klas ziarnowych rozdzielono na frakcje densymetryczne za pomocą rozdziału w roztworze chlorku cynku. Tak otrzymane klaso-frakcje przebadano chemiczne ze względu na wybrane parametry jakościowe węgla. Były to takie cechy jak: ciepło spalania, zawartość popiołu, zawartość siarki, zawartość substancji lotnych oraz miąższość materiału. Otrzymano w ten sposób zestaw siedmiu danych dla każdej klasy ziarnowej i każdego typu węgla. Stanowił on swoisty siedmiowymiarowy zbiór, który postanowiono zobrazować za pomocą techniki wizualizacji bazującej na tzw. mapach odniesienia. W metodzie map odniesienia na płaszczyźnie służącej do wizualizacji danych zostają rozmieszczone specjalne punkty zwane punktami odniesienia, reprezentujące poszczególne cechy. Do każdej cechy (współrzędnej) zostaje przyporządkowany punkt odniesienia reprezentujący tą cechę. Czyli przy danych 7-wymiarowych umieszczamy na płaszczyźnie 7 takich punktów odniesienia reprezentujących poszczególne współrzędne. Rozkład punktów reprezentujących przedstawiane wielowymiarowe dane odzwierciedla relacje pomiędzy tymi danymi a cechami. Im bardziej i-ta cecha występuje w danym obiekcie (czyli i-ta współrzędna ma większą wartość), tym bliżej powinien leżeć punkt reprezentujący dany obiekt względem punktu odniesienia reprezentującego i-tą cechę (współrzędną). W ten sposób każdy punkt odniesienia reprezentujący daną cechę, dzieli płaszczyznę na obszary bardziej oraz mniej zależne od cechy nr i (mniej oraz bardziej odległe od punktu odniesienia reprezentującego i-tą cechę). Dokładny opis algorytmu przedstawiono w podrozdziale 3 artykułu. Za pomocą omawianej metody dokonano wizualizacji danych dotyczących przedstawionych typów węgla. Uzyskane rezultaty przedstawiono na rysunkach 1-9. Widoki te pokazują sposób, w jaki 7-wymiarowe dane zostają przekształcone przy pomocy mapy odniesienia do dwóch wymiarów. Algorytm wizualizacji przy użyciu mapy odniesienia działa tak by pomimo znacznej redukcji liczby wymiarów, w jak największym stopniu odległości pomiędzy punktem reprezentującym konkretny wektor danych a punktami odniesienia zależały od współrzędnych tego wektora danych. W ten sposób na ekranie 2-wymiarowym, możemy zobaczyć istotne cechy danych 7-wymiarowych. Na rysunkach 1-4 widać, w jaki sposób wzrasta grupowanie punktów reprezentujących trzy różne klasy węgla (31, 34.2 oraz 35) wraz ze wzrostem parametru ITER. Widać, że punkty będące obrazami danych reprezentujących te same klasy węgla zaczynają zajmować osobne podobszary oraz zaczynają się grupować. Jednak w niektórych częściach przestrzeni obrazy punktów reprezentujących różne klasy węgla zachodzą na siebie. Przez to nie możemy na podstawie tych rysunków stwierdzić, że analizowane dane pozwalają na prawidłową klasyfikację typów węgla. W celu uzyskania bardziej czytelnych wyników postanowiono przedstawić przy pomocy mapy odniesienia, te same dane w nieco inny sposób. Postanowiono przeanalizować dane reprezentujące różne typy węgla parami. Rysunek 5 przedstawia widok uzyskany dla danych reprezentujących typy węgla 34.2 oraz 35. Widać na nim czytelnie, że obrazy punktów reprezentujących próbki węgla typu 34.2 gromadzą się w skupiskach, które łatwo można odseparować od skupisk obrazów punktów reprezentujących próbki węgla 35. Podobne obserwacje dokonano na podstawie rysunków 6 i 7, gdzie przedstawiono parami, odpowiednio, węgle typu 31 i 34.2 oraz 31 i 35. Przeprowadzona wizualizacja wielowymiarowa przy użyciu map odniesienia pozwala więc stwierdzić, że informacje zawarte w analizowanych siedmiowymiarowych danych są wystarczające do prawidłowej klasyfikacji typów węgla 31, 34.2 oraz 35.

The Influence of Shale Rock Fracturing Equipment Operation on Atmospheric Air Quality

NASA Astrophysics Data System (ADS)

Bogacki, Marek; Macuda, Jan

2014-12-01

The hydraulic fracturing jobs performed on shale rocks are connected with atmospheric emissions of dusts and exhaust gases from high-power motors supplying pump aggregates used for fracturing operations and from other technological devices. The total power of motors driving technological systems depends on the specific character of deposit and well and may range between a dozen to tens of thousands kW. An exemplary set of technological systems used for frac jobs is presented in figure 1. The following substances are emitted to the atmosphere during engine operation, e.g. nitrogen oxides (NOx), sulfur dioxide (SO2), carbon oxide (CO), dust PM10, ammonia, benzo(a)pyrene (B(a)P), benzene, toluene, xylene, formaldehyde, acetaldehyde, acrolein. As a consequence admissible concentrations of these substances in air can be exceeded. The influence of dust and gaseous emissions accompanying shale rock fracturing jobs is addressed in this paper. Model analyses were performed. An exemplary model of a process used for simulating propagation of atmospheric emissions in a specified calculation area (1,150 m × 1,150 m) were based on the analysis of hydraulic fracturing jobs performed in wells in Poland and abroad. For making calculations more actual, the model was located in the Gdańsk area and was ascribed its typical meteorological and orographic parameters. In the center of this area a rig site 150 m x 150 m was distinguished. The emission field was generated by 12 high-power engines supplying pump aggregates, 1680 kW each. The time of work of particular engines was established for 52 hrs (13 frac jobs, each lasting 4 hrs). It was assumed that all engines will operate simultaneously and using 100% of their power. Attention was paid to the correct modelling of the real emission field. Technical parameters of motors and the applied fuels were characterized. Emission indices were worked out by, e.g. U.S. Environmental Protection Agency or European Environment Agency. The calculations of air pollutions from analyzed motors were performed with a mathematical modelling method using Gaussian plum. The results of calculations could be used for evaluating spatial distribution of maximum 1 hour concentrations (S1), incidence of exceeding admissible 1 hour concentration values (P(D1)), percentile 99.8 or 99.726 from 1 hour concentrations and average concentrations (Sa) for selected most important for the air quality contaminants, i.e. NOx (as NO2), SO2, CO, PM10, benzo(a)pyrene, benzene, toluene, xylene, formaldehyde, acetaldehyde and acrolein. The results of calculated air concentrations of selected substances on the rig border are listed in table 9, whereas spatial distributions of NOx and PM10 concentrations in figures 3 to 8. The analysis of the obtained results did not reveal cases of exceeding Polish emission standards. However, nitrogen oxide (NOx) or dust PM10 can be expected to exceed these values, e.g. in a situation when the total power installed in motors driving technological systems in the course of hydraulic fracking will be higher than assumed in the analyses. The results of calculations show to a significant impact of nitrogen oxides (NOx) and dust PM10 emissions on air quality. The risk that emission standards are exceeded beyond the rig area is conditioned both by technological factors (total power of operating motors, parameters of combusted fuel, reduced emission technologies applied to engines, duration of frac jobs, etc.) and a number of external factors, e.g. meteorological and orographic factors or high level of emitted substances in air within the rig area. Proces hydraulicznego szczelinowania skał łupkowych wiąże się z emisją do powietrza zanieczyszczeń pyłowo-gazowych z silników wysokoprężnych dużej mocy napędzających agregaty pompowe do szczelinowania skał oraz inne urządzenia technologiczne. Łączna moc silników napędzających urządzenia technologiczne uzależniona jest od specyfiki złoża oraz specyfiki odwiertu i waha się od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy kW. Przykładowy zestaw urządzeń technologicznych wykorzystywanych w procesie szczelinowania zamieszczono na rysunku 1. Podczas pracy silników do atmosfery emitowane są między innymi następujące substancje: tlenki azotu (NOx), ditlenek siarki (SO2), tlenek węgla (CO), pył PM10, amoniak, benzo(a)piren (B(a)P), benzen, toluen, ksylen, formaldehyd, acetaldehyd, akroleina. Skutkiem emisji mogą być przekroczenia dopuszczalnych, określonych prawem wartości stężeń substancji w powietrzu. W artykule skoncentrowano się na ocenie wpływu na jakość powietrza atmosferycznego emisji substancji pyłowo-gazowych towarzyszących procesowi szczelinowania skał łupkowych. Badania miały charakter modelowy. W oparciu o analizę przebiegu szeregu procesów szczelinowania hydraulicznego wykonywanych na wiertniach zlokalizowanych w Polsce i za granicą zbudowano przykładowy model procesu, który posłużył do wykonania symulacji propagacji zanieczyszczeń emitowanych substancji w powietrzu w zadeklarowanym obszarze obliczeniowym stanowiącym teren o wymiarach 1150 m × 1150 m. Dla urealnienia wyników obliczeń umiejscowiono model badanego obszaru w okolicach Gdańska i przypisano mu charakterystyczne dla tego rejonu parametry meteorologiczne i orograficzne. W środku analizowanego obszaru zlokalizowano teren wiertni o wymiarach 150 m x 150 m. Pole emisji kształtowane było przez 12 silników wysokoprężnych napędzających agregaty pompowe, każdy o mocy 1680 kW. Czas pracy pojedynczego silnika ustalono na 52 godziny w roku (13 zabiegów szczelinowania, każdy trwający 4 godziny). W obliczeniach założono, że podczas trwania szczelinowania wszystkie silniki będą pracowały równocześnie i będą obciążone w 100 %. W artykule dużo uwagi poświęcono poprawnemu zamodelowaniu rzeczywistego pola emisji. Scharakteryzowano parametry techniczne silników oraz zużywanych przez nie paliw. Zaadoptowano na potrzeby obliczeń modelowych wskaźniki emisji opracowane między innymi przez Amerykańską Agencję ds. Środowiska, czy Europejską Agencję ds. Środowiska. Obliczenia propagacji w powietrzu zanieczyszczeń pochodzących z analizowanych silników wykonano metodą modelowania matematycznego wykorzystując w tym celu model smugi Gaussa. Wyniki obliczeń pozwoliły na ocenę rozkładu przestrzennego stężeń maksymalnych 1-godzinnych (S1), częstości przekroczeń wartości dopuszczalnej stężeń 1-godzinnych (P(D1)), percentyla 99,8 lub 99,726 ze stężeń 1-godzinnych oraz stężeń średniorocznych (Sa) dla wybranych, najbardziej istotnych z punktu widzenia wpływu na jakość powietrza zanieczyszczeń tj.: NOx (jako NO2), SO2, CO, PM10, benzo(a) pirenu, benzenu, toluenu, ksylenu, formaldehydu, aldehydu octowego oraz akroleiny. Wyniki obliczeń stężeń wybranych substancji w powietrzu na granicy wiertni zestawiono w tabeli 9, natomiast rozkłady przestrzenne stężeń NOx oraz PM10 przedstawiono na rysunkach 3-8. Analiza wyników obliczeń nie wykazała wprawdzie dla analizowanego przypadku występowania przekroczeń obowiązujących w Polsce standardów imisyjnych, ale w przypadku takich zanieczyszczeń jak tlenki azotu (NOx) czy pył PM10 istnieje realne zagrożenie wystąpienia takich przekroczeń, między innymi w sytuacji, gdy łączna moc zainstalowana w silnikach napędzających urządzenia technologiczne w czasie procesu szczelinowania będzie wyraźnie większa niż przyjęta w opisanych badaniach. Wnioski z przeprowadzonych obliczeń wskazują na istotny wpływ na jakość powietrza emisji tlenków azotu (NOx) i pyłu PM10. Ryzyko wystąpienia przekroczeń obowiązujących standardów imisyjnych poza granicą wiertni jest uwarunkowane zarówno czynnikami technologicznymi (łączna moc pracujących silników, parametry spalanego paliwa, zastosowane w silnikach techniki ograniczenia emisji, czas trwania szczelinowania itp.) jak i szeregiem czynników zewnętrznych takich jak czynniki meteorologiczne, orograficzne czy wysoki poziom tła emitowanych substancji w powietrzu w lokalizacji wiertni.